ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 7
ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ କାରଣ ଦଶାଆ ତାରାଗୁଡିକ କାହିଁକି ଦପ୍ଦପ୍ ହୁଏ ?
ତାରାଗୁଡ଼ିକ ଦପ୍ଦପ୍ ହେବା ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପ୍ରତିସରଣର ଏକ ପରିଚିତ ଘଟଣା।
1. ତାରାଠାରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତର ଦେଇ ଆମ ଚକ୍ଷୁରେ ପହଞ୍ଚେ।
2. ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରର ତାପମାତ୍ରା, ଘନତା ଓ ପ୍ରତିସରଣାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ।
3. ତେଣୁ ଆଲୋକରଶ୍ମି ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ପ୍ରତିସୃତ ହୁଏ।
4. ପ୍ରତିସରଣାଙ୍କର କ୍ରମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେତୁ ଆଲୋକରଶ୍ମି ଅଭିଲମ୍ବ ଆଡ଼କୁ ଅନବରତ ବଙ୍କା ହୁଏ।
5. ଫଳରେ ତାରାର ଆଭାସୀ ଅବସ୍ଥାନ ତାହାର ପ୍ରକୃତ ଅବସ୍ଥାନଠାରୁ ସାମାନ୍ୟ ଉପରତଳ ହୋଇ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
6. ବାୟୁସ୍ତରର ଅବସ୍ଥା ସମୟକ୍ରମେ ବଦଳୁଥିବାରୁ ତାରାର ଆଭାସୀ ଅବସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଲଗାତାର ବଦଳେ।
7. ତାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରରେ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବିନ୍ଦୁ-ଆଲୋକ ଉତ୍ସ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
8. ତେଣୁ ଆଭାସୀ ଅବସ୍ଥାନର ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ତାରାର ଦୀପ୍ତିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ।
ଫଳସ୍ୱରୂପ ତାରାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କେବେ ବଢ଼େ ଓ କେବେ କମେ; ତେଣୁ ତାରାଟି ଦପ୍ଦପ୍ ହେଉଥିବା ପରି ଦିଶେ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ଟିଣ୍ଡଲ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ବୁଝାଆ
- ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ କାରଣ ଦଶାଅ ମହାକାଶଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଆକାଶ କାହିଁକି ନୀଳ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନ୍ଧାରୁଆ ଜଣାଯାଏ ?
- ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ କାରଣ ଦଶାଆ ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣକୁ କାହିକି ବିପଦ ସଂକେତ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
- ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି (Myopia) କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ କେଉଁ ଲେନ୍ସର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ? ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବୁଝାନ୍ତୁ।
- ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ କାରଣ ଦଶାଆ ଆକାଶ କାହିଁକି ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ ?