ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 10

ଗୋଟିଏ କିମ୍ଭା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?

ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସେହି ଉତ୍ସ ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଜାଳେଣି ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାନ୍ତି। ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସୌର ଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି, ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଜୈବିକ ଶକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ପରିବେଶ ଉପରେ କମ୍ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଅଟନ୍ତି।

ଏହି ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ କିପରି କାମ କରନ୍ତି ତାହା ନିମ୍ନରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା:

୧. ସୌର ଶକ୍ତି (Solar Energy): ସୌର ଶକ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକ ଏବଂ ଉତ୍ତାପକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ। ଏହାକୁ ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ।

* **କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ:** ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ଫୋଟୋଭୋଲ୍ଟାଇକ୍ କୋଷ (Photovoltaic cells) ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକକୁ ସିଧାସଳଖ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକ ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ପଡେ, ସେତେବେଳେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଗତି କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

* **ପ୍ରାୟୋଗିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା:** ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଇବା, ପାଣି ଗରମ କରିବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ।

୨. ପବନ ଶକ୍ତି (Wind Energy): ପବନ ଶକ୍ତି ପବନର ଗତିଶୀଳ ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ। ଏହାକୁ ପବନ ଟର୍ବାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ।

* **କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ:** ପବନ ଟର୍ବାଇନ୍ର ବ୍ଲେଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ପବନ ଦ୍ୱାରା ବୁଲିଥାନ୍ତି, ଯାହା ଏକ ଜେନେରେଟରକୁ ଚଳାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ। ପବନର ଗତି ଯେତେ ଅଧିକ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ସେତେ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ।

* **ପ୍ରାୟୋଗିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା:** ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଗ୍ରୀଡ୍କୁ ଯୋଗାଇବା, କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାଣି ପମ୍ପ କରିବା ଏବଂ ଦୂରଦୂରାନ୍ତର ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ।

୩. ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି (Hydroelectric Energy): ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ନଦୀର ଜଳପ୍ରବାହକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ। ଏହାକୁ ଟର୍ବାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ।

* **କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ:** ନଦୀରେ ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇ ଜଳକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଜମା କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ଜଳକୁ ଟର୍ବାଇନ୍ ଉପରେ ଛଡ଼ାଯାଏ, ଯାହା ଟର୍ବାଇନ୍କୁ ବୁଲାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ।

* **ପ୍ରାୟୋଗିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା:** ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସହର ଏବଂ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

୪. ଜୈବିକ ଶକ୍ତି (Biomass Energy): ଜୈବିକ ଶକ୍ତି ଜୈବ ପଦାର୍ଥ ଯଥା କାଠ, ଶସ୍ୟ ଏବଂ ଅଳିଆ ଆବର୍ଜନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ। ଏହାକୁ ଜାଳି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ।

* **କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ:** ଜୈବ ପଦାର୍ଥକୁ ଜାଳି ଉତ୍ପାଦିତ ଉତ୍ତାପ ଦ୍ୱାରା ପାଣି ଗରମ କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ବାଷ୍ପ ଟର୍ବାଇନ୍ ଚଳାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ।

* **ପ୍ରାୟୋଗିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା:** ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଇବା, ରୋଷେଇ କରିବା ଏବଂ କୃଷିରୁ ବଳକା ଅଂଶକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ।

ଏହି ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭରତା କମାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଆହୁରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତୁ

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ