ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 10
ଗୋଟିଏ କିମ୍ଭା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ ଆମ ରାଜ୍ୟର କେଉଁଠାରେ ବୃହତ୍ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା ରହିଛି ?
ଓଡ଼ିଶାରେ ବୃହତ୍ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା ହୀରାକୁଦଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ମହାନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।
ଏହି ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି:
୧. ଯୋଜନାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:
- ଏହି ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଜଳସେଚନର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା।
- ଏହାଦ୍ୱାରା କୃଷି ଓ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ସାଧନ ହୋଇଥାଏ।
୨. ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା:
- ପ୍ରଥମେ, ନଦୀର ଗତିପଥକୁ ଅବରୋଧ କରାଯାଇ ଏକ ବଡ଼ କଂକ୍ରିଟ୍ କାନ୍ଥ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ।
- ଏହି କାନ୍ଥ ନଦୀର ଜଳକୁ ଅଟକାଇ ରଖି ଏକ ବିରାଟ ଜଳାଶୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ।
୩. ଜଳସେଚନ ପ୍ରଣାଳୀ:
- ଜଳାଶୟରୁ କେନାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳକୁ ବିଭିନ୍ନ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଯାଏ।
- ଏହାଦ୍ୱାରା ଶୁଖିଲା ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଜଳସେଚନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ।
୪. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ:
- ନଦୀବନ୍ଧରେ ଟର୍ବାଇନ୍ ଲଗାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଜଳର ପ୍ରବାହ ଦ୍ୱାରା ଘୂରିଥାଏ।
- ଟର୍ବାଇନ୍ ଘୂରିବା ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ପଠାଯାଇଥାଏ।
୫. ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ:
- ନଦୀବନ୍ଧ ଜଳକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ୟା ଆଶଙ୍କା କମିଯାଏ।
- ଅଧିକ ବର୍ଷା ହେଲେ ଜଳାଶୟରେ ଜଳସ୍ତର ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରେ।
୬. ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ (ଟେକ୍ନିକାଲ୍ ଡିଟେଲ୍ସ):
- ଏହି ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣରେ ଉଚ୍ଚ କୋଟିର କଂକ୍ରିଟ୍ ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ।
- ଏଥିରେ ସ୍ପିଲ୍ୱେ (spillway) ରହିଥାଏ, ଯାହା ଅତିରିକ୍ତ ଜଳକୁ ନିରାପଦ ଭାବେ ନିଷ୍କାସନ କରିଥାଏ।
୭. ବାସ୍ତବିକ ପ୍ରୟୋଗ (ରିଅଲ୍ ୱାର୍ଲ୍ଡ ଆପ୍ଲିକେସନ୍):
- ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଜଳସେଚନର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଛି।
- ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରି ରାଜ୍ୟର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି।
- ଏହା ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଛି।
ଏହିପରି ଭାବରେ, ଏକ ବୃହତ୍ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ହୋଇଥାଏ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ଗୋଟିଏ କିମ୍ଭା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ ପରିସ୍ଥାନ ବିଖଣ୍ଡନ କ’ଣ ?
- ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କମିବାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ଏହାକୁ କିପରି ସମୂଦ୍ଧ କରାଯାଇପାରିବ
- ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ । କ୍ଷୁଦ୍ର ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା କିପରି ଉପଯୋଗୀ ?
- ନିମ୍ନୋକ୍ତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖା ଅସୁରକ୍ଷିତ ଜାତି
- ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପଦର ଅଂଶୀଦାରମାନେ କିଏ ? ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷାରେ ଏମାନଙ୍କର ଭୂମିକା କଂଶ ?