ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 10
ଗୋଟିଏ କିମ୍ଭା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ ପରିସ୍ଥାନ ବିଖଣ୍ଡନ କ’ଣ ?
ପରିସ୍ଥାନ ବିଖଣ୍ଡନ କ’ଣ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ, ଆମେ ପରିବେଶ ଏବଂ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବକୁ ଦେଖିବା । ପରିସ୍ଥାନ ବିଖଣ୍ଡନ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ବୃହତ୍ ପରିସ୍ଥାନ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଜୀବଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଆସିବା କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ ।
ଏହାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟତଃ ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଯେପରିକି ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବା, କୃଷି ପାଇଁ ଜମି ବାହାର କରିବା, ରାସ୍ତା ଏବଂ ସହର ନିର୍ମାଣ କରିବା । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରିସ୍ଥାନକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ହ୍ରାସ କରିଥାନ୍ତି ।
ପରିସ୍ଥାନ ବିଖଣ୍ଡନର ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ପ୍ରକାର ହୋଇପାରେ:
ଜୈବ ବିବିଧତା ହ୍ରାସ: ଯେତେବେଳେ ପରିସ୍ଥାନ ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା କମ୍ ପ୍ରଜାତିକୁ ସମର୍ଥନ କରିପାରେ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ: ଖଣ୍ଡିତ ପରିସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ଅଧିକ ବିପଦରେ ପଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଏ ।
ପ୍ରବାସରେ ବାଧା: ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ଖଣ୍ଡିତ ପରିସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଯିବା ଆସିବା କରିବା ସମୟରେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଜନନ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ।
ପରିସ୍ଥାନର ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ: ଖଣ୍ଡିତ ପରିସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ କମିଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ିଯାଏ, ଯାହା ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇଥାଏ ।
ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ କିଛି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରେ:
ପରିସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ: ବୃହତ୍ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରିବା ଏବଂ ଖଣ୍ଡିତ ପରିସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ସଂଯୋଗ କରିବା ।
ସବୁଜ ଭିତ୍ତିଭୂମି: ସହର ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ସବୁଜ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା, ଯାହା ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
ସ୍ଥାୟୀ ଜମି ପରିଚାଳନା: ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ କୃଷି ଜମିର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା କରିବା, ଯାହା ପରିସ୍ଥାନର ବିଖଣ୍ଡନକୁ କମ୍ କରିବ ।
ଜନ ସଚେତନତା: ପରିସ୍ଥାନ ବିଖଣ୍ଡନର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାମିଲ କରିବା ।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ପରିସ୍ଥାନ ବିଖଣ୍ଡନକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ଜୈବ ବିବିଧତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ଆଦିବାସୀମାନେ ନିଜର ଜୀବିକାନିର୍ବାହ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରୁ କେଉଁ କେଉଁ ସମ୍ପଦ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି?
- ନିମ୍ନୋକ୍ତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖା ଅସୁରକ୍ଷିତ ଜାତି
- ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରୁ ଅପସରି ଯିବାର କିଛି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ କ'ଣ?
- ବୃହତ୍ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସୁବିଧା ମିଳିପାରିଛି ? ଆମେ ଏହାର ବିକା୍ସ ଚିତ୍ତା କରିବା କାହିଁକି ଦରକାର ?
- ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରୁ ଅପସରିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଥିଲା?