ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ ଅବଶେଷାଙ୍ଗ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ?

ଅବଶେଷାଙ୍ଗ (Vestigial Organ) କହିଲେ ଶରୀରର ସେହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହାର ବର୍ତ୍ତମାନ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିଲା। ପରିବେଶ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେତୁ ସେହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ଆବଶ୍ୟକତା ହ୍ରାସ ପାଇଲା ଏବଂ କ୍ରମଶଃ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅକାମୀ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଶରୀରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲୁପ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ଯାହାକୁ ଅବଶେଷାଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ।

ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରେ:

1. **ପୂର୍ବଜଙ୍କଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ:** ଅବଶେଷାଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିଲେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମଣିଷର ଆପେଣ୍ଡିକ୍ସ ପୂର୍ବକାଳରେ ତୃଣଭୋଜୀ ଥିବାବେଳେ ଉଦ୍ଭିଦ ଭିତ୍ତିକ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା।
2. **ପରିବେଶ ସହିତ ଅନୁକୂଳତା:** ପରିବେଶ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା କାରଣରୁ ସେହି ଅଙ୍ଗର ଆବଶ୍ୟକତା କମିଯାଏ। ଯେପରି ସାପ ଗାତରେ ରହିବା ପରେ ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗର ଆବଶ୍ୟକତା ହ୍ରାସ ପାଇଲା।
3. **କ୍ରମିକ ହ୍ରାସ:** ବ୍ୟବହାର ଅଭାବରୁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମଶଃ କ୍ଷୀଣ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ହ୍ରାସ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ଅନେକ ପିଢ଼ି ଧରି ଚାଲିଥାଏ।
4. **ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ:** ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୁପ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଅଙ୍ଗର କିଛି ଅଂଶ ଶରୀରରେ ରହିଯାଏ। ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶକୁ ଅବଶେଷାଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମଣିଷର ଆପେଣ୍ଡିକ୍ସ ଏବଂ ଅଜଗର ସାପର ଅବୟବର ଅବଶେଷ।

**କେତେକ ଉଦାହରଣ:**

* **ମଣିଷର ଆପେଣ୍ଡିକ୍ସ:** ଏହା ଏକ ପାଚନ ଅଙ୍ଗ ଯାହା ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କରେ ଉଦ୍ଭିଦ ଭିତ୍ତିକ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।
* **ଅଜଗର ସାପର ଅବୟବର ଅବଶେଷ:** ଅଜଗର ସାପର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଗୋଡ଼ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କ୍ରମଶଃ ସେମାନେ ଗୋଡ଼ ହରାଇଲେ। ତଥାପି, ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅବୟବର କିଛି ଅବଶେଷ ରହିଯାଇଛି।
* **ମଣିଷର ଲାଞ୍ଜ ହାଡ଼ (coccyx):** ମଣିଷର ଏହି ଲାଞ୍ଜ ହାଡ଼ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଲାଞ୍ଜ ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା କୌଣସି କାମରେ ଲାଗେ ନାହିଁ ।

ଅବଶେଷାଙ୍ଗ ବିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରମାଣ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଜୀବମାନେ ସମୟକ୍ରମେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପରିବେଶ ସହିତ ଖାପ ଖୁଆଇବା ପାଇଁ ନିଜକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।