ପାକନଳୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ ।

ପାକନଳୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ପାଚକ ରସ କ୍ଷରଣ କରି ଖାଦ୍ୟକୁ ସରଳ ଓ ଶୋଷଣ-ଉପଯୋଗୀ କରନ୍ତି। ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା—

1. ଲାଳଗ୍ରନ୍ଥି (Salivary glands): ଏହା ଲାଳରସ କ୍ଷରଣ କରେ। ଲାଳରେ ଥିବା ଟାୟାଲିନ୍ ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଶ୍ୱେତସାରକୁ ଆଂଶିକ ଭାବେ ମାଲ୍ଟୋଜ୍‌ରେ ପରିଣତ କରେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟକୁ ଭିଜାଇ ଗିଳିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

2. ପାକସ୍ଥଳୀର ଗ୍ରନ୍ଥି (Gastric glands): ଏହା ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଅମ୍ଳ, ପେପ୍ସିନ୍ ଓ ମ୍ୟୁକସ୍ କ୍ଷରଣ କରେ। ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଅମ୍ଳୀୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରି ପେପ୍ସିନ୍‌କୁ ସକ୍ରିୟ କରେ। ପେପ୍ସିନ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍‌କୁ ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଭାଙ୍ଗେ ଏବଂ ମ୍ୟୁକସ୍ ପାକସ୍ଥଳୀକୁ ଅମ୍ଳ ଓ ଏନ୍ଜାଇମ୍‌ର ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କରେ।

3. ଯକୃତ (Liver): ଯକୃତରୁ ପିତ୍ତରସ କ୍ଷରିତ ହୁଏ। ପିତ୍ତରସ ଚର୍ବିକୁ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାରେ ଭାଙ୍ଗି ତାହାର ପାଚନକୁ ସହଜ କରେ ଏବଂ ଅମ୍ଳୀୟ ଖାଦ୍ୟମଣ୍ଡକୁ କ୍ଷାରୀୟ କରେ।

4. ଅଗ୍ନାଶୟ (Pancreas): ଅଗ୍ନାଶୟରସରେ ଥିବା ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଶ୍ୱେତସାର, ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଚର୍ବିର ପାଚନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

5. ଆନ୍ତ୍ରିକ ଗ୍ରନ୍ଥି (Intestinal glands): ଏହା ଆନ୍ତ୍ରିକ ରସ କ୍ଷରଣ କରେ। ଏହି ରସର ଏନ୍ଜାଇମ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଜଟିଳ ଖାଦ୍ୟକୁ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍, ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ ଓ ଫ୍ୟାଟି ଅମ୍ଳ-ଗ୍ଲିସେରଲ୍ ପରି ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି।

ଏହିପରି, ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକର ପାଚକ ରସ ଖାଦ୍ୟର ଜୀର୍ଣ୍ଣ, ଶୋଷଣ ଓ ଶରୀରରେ ବ୍ୟବହାରରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିଏ।