ବୃକ୍କର ଗଠନ ଓ ଏହାର ସଂଯୋଗ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

ବୃକ୍କର ଗଠନ ଓ ସଂଯୋଗ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍କରେ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକା ବା ନେଫ୍ରନ୍ ରହିଥାଏ। ନେଫ୍ରନ୍ ହେଉଛି ବୃକ୍କର ଗଠନାତ୍ମକ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ଏକକ।

1. ନେଫ୍ରନ୍‌ର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱ କପ୍ ଆକୃତିର ଏବଂ ଏହାକୁ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ୍ କୁହାଯାଏ।
2. ପ୍ରତି ନେଫ୍ରନ୍ ସହ ବୃକ୍କୀୟ ଧମନୀର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶାଖା ଯୋଡ଼ିତ ଥାଏ। ଏହାକୁ ଅନ୍ତର୍ବାହୀ ଉପଧମନୀ (Afferent arteriole) କୁହାଯାଏ।
3. ଅନ୍ତର୍ବାହୀ ଉପଧମନୀ ନେଫ୍ରନ୍‌ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଅନେକ ସୂକ୍ଷ୍ମ କୈଶିକନଳୀରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି କୈଶିକନଳୀଗୁଡ଼ିକର ଗୁଚ୍ଛକୁ ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ କୁହାଯାଏ।
4. କୈଶିକନଳୀଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃ ମିଶି ବହିର୍ବାହୀ ଉପଧମନୀ (Efferent arteriole) ଗଠନ କରେ। ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ ଏହି ଦୁଇ ଉପଧମନୀ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଥାଏ।
5. ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ ଓ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ୍ ମିଶି ମାଲ୍ପିଝିଆନ୍ ପିଣ୍ଡ ବା ରେନାଲ୍ କର୍ପସଲ୍ ଗଠନ କରନ୍ତି।
6. ନେଫ୍ରନ୍‌ର ନଳିକା ଅଂଶ ବୃକ୍କ ଭିତରେ ଗୁଡ଼େଇ ରହି ଶେଷରେ ମୂତ୍ର ସଂଗ୍ରହନଳିକା ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ନଳିକାଗୁଡ଼ିକ ଗବିଣୀ ବସ୍ତିରେ ଖୋଲିଥାଏ।

ଗବିଣୀ ବସ୍ତିରୁ ମୂତ୍ରସାରଣୀ ମୂତ୍ରକୁ ମୂତ୍ରାଶୟକୁ ନେଇଯାଏ। ମୂତ୍ରାଶୟରୁ ମୂତ୍ରମାଗ ଦେଇ ମୂତ୍ର ବାହାରିଯାଏ। ଏହିପରି ବୃକ୍କର ରକ୍ତନଳୀ, ନେଫ୍ରନ୍ ଓ ମୂତ୍ରବାହୀ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ରେଚନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି।