ବୃକ୍‌କର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖା

ବୃକ୍କର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ

ଗଠନ:
1. ମଣିଷର ଉଦରଗହ୍ୱରରେ ମେରୁଦଣ୍ଡର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇଟି ବୃକ୍କ ରହିଥାଏ। ଏହାର ଆକୃତି ଶିମ୍ବ ମଞ୍ଜି ପରି।
2. ସୁସ୍ଥ ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିର ବୃକ୍କର ଲମ୍ବ 10–12 ସେ.ମି., ପ୍ରସ୍ଥ 5–7 ସେ.ମି. ଓ ମୋଟେଇ ପ୍ରାୟ 3 ସେ.ମି. ହୋଇଥାଏ।
3. ବୃକ୍କର ଭିତର ପାଖର ଖାଲୁଆ ସ୍ଥାନକୁ ହାଇଲମ୍ (Hilum) କୁହାଯାଏ। ଏହା ମଧ୍ୟଦେଇ ବୃକ୍କୀୟ ଧମନୀ, ବୃକ୍କୀୟ ଶିରା ଓ ମୂତ୍ରସାରଣୀ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।
4. ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍କରେ 10 ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ନେଫ୍ରନ୍ (Nephron) ରହିଥାଏ। ନେଫ୍ରନ୍‌ର କପ୍ ଆକୃତିର ଅଂଶକୁ ବାଓମ୍ୟାନ୍‌ସ କ୍ୟାପସୁଲ୍ କୁହାଯାଏ।
5. ବାଓମ୍ୟାନ୍‌ସ କ୍ୟାପସୁଲ୍‌ରେ ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ ନାମକ କୈଶିକାଗୁଚ୍ଛ ରହିଥାଏ। ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ ଓ ବାଓମ୍ୟାନ୍‌ସ କ୍ୟାପସୁଲ୍ ମିଶି ମାଲ୍ପିଝିଆନ୍ ପିଣ୍ଡ ଗଠନ କରନ୍ତି।

କାର୍ଯ୍ୟ:
1. ବୃକ୍କ ରକ୍ତକୁ ପରିସ୍ରବଣ କରି ୟୁରିଆ, ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍, ଅତିରିକ୍ତ ଜଳ ଓ ଲବଣ ଭଳି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅଲଗା କରେ।
2. ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଜଳ, ଲବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ପୁନଃଶୋଷଣ କରି ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରେ।
3. ଅବାଞ୍ଛିତ ପଦାର୍ଥର କ୍ଷରଣ ଓ ନିଷ୍କାସନ ଦ୍ୱାରା ମୂତ୍ର ଗଠନ କରେ। ମୂତ୍ରସାରଣୀ ଦେଇ ମୂତ୍ର ମୂତ୍ରାଶୟକୁ ଯାଏ।

ଏହିପରି ବୃକ୍କ ଶରୀରର ପ୍ରଧାନ ରେଚନ ଅଙ୍ଗ ଭାବେ ରକ୍ତ ପରିଶୋଧନ ଓ ଜଳ-ଲବଣ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରେ।