ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 4

ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ : ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ୟୁରିଆ କେଉଁଠି ତିଆରି ହୁଏ ? ମଣିଷର ମୁଖ୍ୟ ରେଚନ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ ।

ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ୟୁରିଆ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ମଣିଷର ମୁଖ୍ୟ ରେଚନ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ୟୁରିଆ କେଉଁଠି ତିଆରି ହୁଏ:
ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ଯକୃତରେ (Liver) ୟୁରିଆ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ। ଯକୃତରେ, ଆମୋନିଆ (Ammonia) ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (Carbon Dioxide) ମିଶି ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ୟୁରିଆରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ୟୁରିଆ ରକ୍ତରେ ମିଶି ବୃକ୍କ (Kidney) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରକ୍ତରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ମୂତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରରୁ ବାହାରିଯାଏ।

ମଣିଷର ମୁଖ୍ୟ ରେଚନ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ନାମ:
ମଣିଷ ଶରୀରର ମୁଖ୍ୟ ରେଚନ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:

ବୃକ୍କ (Kidneys): ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଦୁଇଟି ବୃକ୍କ ଥାଏ, ଯାହା ମେରୁଦଣ୍ଡର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତକୁ ଛାଣି ୟୁରିଆ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଅଲଗା କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ମୂତ୍ର ତିଆରି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍କରେ ନେଫ୍ରନ୍ ନାମକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଫିଲ୍ଟର ଥାଏ, ଯାହା ମୂତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ।
ମୂତ୍ରାଶୟ (Urinary Bladder): ଏହା ଏକ ମାଂସପେଶୀ ଅଙ୍ଗ ଯାହା ମୂତ୍ରକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ରଖେ। ବୃକ୍କରୁ ମୂତ୍ର, ମୂତ୍ରନଳୀ ଦେଇ ମୂତ୍ରାଶୟରେ ଜମା ହୁଏ ଏବଂ ପରେ ଶରୀରରୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ।
ମୂତ୍ରନଳୀ (Ureters): ଏହି ଦୁଇଟି ନଳୀ ବୃକ୍କରୁ ମୂତ୍ରାଶୟକୁ ମୂତ୍ର ପରିବହନ କରିଥାନ୍ତି।
ମୂତ୍ରମାର୍ଗ (Urethra): ଏହା ମୂତ୍ରାଶୟରୁ ମୂତ୍ରକୁ ଶରୀର ବାହାରକୁ ନେଇଯାଏ।

ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇ ମଣିଷ ଶରୀରରୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ଉଦାହରଣ:

ୟୁରିଆ ଚକ୍ର (Urea Cycle): ଯକୃତରେ ୟୁରିଆ ଚକ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଆମୋନିଆକୁ ୟୁରିଆରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅନେକ ଏନଜାଇମ୍ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଶରୀରରୁ ବିଷାକ୍ତ ଆମୋନିଆକୁ ବାହାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ବୃକ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ (Kidney Function): ବୃକ୍କ ରକ୍ତକୁ ଫିଲ୍ଟର୍ କରିବା ସହିତ ଶରୀରରେ ଜଳ ଏବଂ ଲବଣର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ। ଏହା ରକ୍ତଚାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା ତିଆରି କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ମୂତ୍ର ପରୀକ୍ଷା (Urine Test): ମୂତ୍ର ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରରେ କୌଣସି ରୋଗ ଅଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଜାଣିହୁଏ। ମୂତ୍ରରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍, ପ୍ରୋଟିନ୍ କିମ୍ବା ରକ୍ତ କଣିକା ଥିଲେ, ତାହା କୌଣସି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାକୁ ସୂଚାଇଥାଏ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଆହୁରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତୁ

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ