ତାପଉତ୍ପାଦୀ ଓ ତାପଶୋଷୀ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଉଦାହରଣ ଦିଅ

ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମୟରେ ତାପ ନିର୍ଗତ କିମ୍ବା ଶୋଷିତ ହେବା ଅନୁସାରେ ଏହାକୁ ତାପଉତ୍ପାଦୀ ଓ ତାପଶୋଷୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ।

1. ତାପଉତ୍ପାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା: ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ତାପ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ତାପଉତ୍ପାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ। ଏପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ପରିବେଶ ଉଷ୍ମ ହୋଇଯାଏ।

2. ଶ୍ୱସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକ ତାପଉତ୍ପାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ଉଦାହରଣ। ଏଥିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି କାର୍ବନ୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍, ଜଳ ଓ ଶକ୍ତି ଦିଏ।
C6H12O6(aq) + 6O2(aq) -> 6CO2(aq) + 6H2O(l) + energy

3. ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ରବ୍ୟର ବିଘଟନ ଘଟି ଖତ (Compost) ହେବା ମଧ୍ୟ ଏକ ତାପଉତ୍ପାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା।

4. ତାପଶୋଷୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା: ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟିବା ପାଇଁ ପରିବେଶରୁ ତାପ ଶୋଷଣ କରେ, ତାହାକୁ ତାପଶୋଷୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ।

5. କ୍ୟାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍‌ର ତାପୀୟ ବିଘଟନ ଏକ ତାପଶୋଷୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ଉଦାହରଣ। ଏଥିପାଇଁ ତାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
CaCO3(s) --ତାପ--> CaO(s) + CO2(g)

ଅତଏବ, ତାପ ନିର୍ଗତ ହେଲେ ତାପଉତ୍ପାଦୀ ଏବଂ ତାପ ଶୋଷିତ ହେଲେ ତାପଶୋଷୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୁଏ।