ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 7
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖା ମେଣ୍ଡେଲ୍ଙ୍କ କୃତ୍ରିମ ସଂକରଣ ପଦ୍ଧତି
ମେଣ୍ଡେଲ୍ଙ୍କ କୃତ୍ରିମ ସଂକରଣ ପଦ୍ଧତି ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଗ୍ରେଗର୍ ମେଣ୍ଡେଲ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପଦ୍ଧତି ବଂଶାନୁକ୍ରମର ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ମଟର ଗଛରେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହି ପଦ୍ଧତିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଗୁଣଧର୍ମ ଥିବା ଉଦ୍ଭିଦକୁ ମିଶାଇ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରଜାତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବଂଶଗତିକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା।
ମେଣ୍ଡେଲ୍ଙ୍କ କୃତ୍ରିମ ସଂକରଣ ପଦ୍ଧତିର ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
1. **ଉଦ୍ଭିଦ ଚୟନ:** ପ୍ରଥମେ, ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଗୁଣଧର୍ମ ଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ ଚୟନ କରାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଗୋଟିଏ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ବାଙ୍ଗରା ହୋଇପାରେ।
2. **ପୁଷ୍ପ କେଶର ଅପସାରଣ:** ଯେଉଁ ଉଦ୍ଭିଦଟି ମାଈ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ, ସେଥିରୁ ପୁଷ୍ପ କେଶରକୁ ଅପସାରଣ କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ଇମାସ୍କ୍ୟୁଲେସନ୍ କୁହାଯାଏ।
3. **ପରାଗ ସଂଗ୍ରହ:** ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ପରାଗ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ, ଯାହା ପୁରୁଷ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।
4. **ପରାଗ ସ୍ଥାନାନ୍ତର:** ସଂଗୃହୀତ ପରାଗକୁ ମାଈ ଉଦ୍ଭିଦର ଗର୍ଭମୁଣ୍ଡରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଏ।
5. **ଫଳ ସୃଷ୍ଟି:** ପରାଗ ସଂଯୋଗ ପରେ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏବଂ ମଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ।
6. **ମଞ୍ଜି ବୁଣା:** ସଂଗୃହୀତ ମଞ୍ଜିକୁ ବୁଣାଯାଏ ଏବଂ ନୂତନ ଉଦ୍ଭିଦ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ।
7. **ଅନୁଧ୍ୟାନ:** ନୂତନ ଉଦ୍ଭିଦର ଗୁଣଧର୍ମକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ।
ମେଣ୍ଡେଲ୍ ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବଂଶଗତିର ନିୟମ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଆଧୁନିକ ଜେନେଟିକ୍ସର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା। ଏହି ପଦ୍ଧତି କୃଷି ବିଜ୍ଞାନରେ ଉନ୍ନତମାନର ଉଦ୍ଭିଦ ପ୍ରଜାତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଅଧିକ ଅମଳକ୍ଷମ ଧାନ କିମ୍ବା ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକାରୀ ଗହମ ପ୍ରଜାତି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରେ।
ଏହି ପଦ୍ଧତି ଜେନେଟିକ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଏବଂ ବାୟୋଟେକ୍ନୋଲୋଜିରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ପଦ୍ଧତି ଉଦ୍ଭିଦ ପ୍ରଜନନ ଏବଂ ଉନ୍ନତ କୃଷି ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣ ଭାବରେ ବିବେଚିତ ହୁଏ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭ୍ରୂଣବିକାଶରେ କେଉଁ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ବିକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ବେଳେ କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ?
- ଜୈବ ବିବର୍ତ୍ତନ କ’ଣ? ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଜୀବାଶ୍ମ ଅଧ୍ୟୟନର ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କର ।
- ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ ଭ୍ରୂଣବିଜ୍ଞାନଆଧାରିତ ପ୍ରମାଣ ବିଷୟରେ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖା
- ସମଜାତ ଓ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ଉଦାହରଣ ସହ ବର୍ଷ୍ଣନ କରା
- ଜୀବାଶ୍ମ କ’ଣ ? ଜୀବାଶ୍ମ ଅଧ୍ୟୟନରୁ କ’ଣ ଜାଣି ହେବ ?