ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 3
ଲୁହାର କଳଙ୍କି ନିରୋଧ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଉପାୟ ଲେଖ ।
ଲୌହର କଳଙ୍କି ନିରୋଧର ଉପାୟ
ଲୌହର ପୃଷ୍ଠକୁ ଜଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନର ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଦୂରେ ରଖିଲେ କଳଙ୍କି ଲାଗିବା ରୋକାଯାଇପାରେ। ଏଥିପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଦୁଇଟି ଉପାୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
1. ରଙ୍ଗ, ତେଲ କିମ୍ବା ଗ୍ରୀଜ୍ ଲଗାଇବା: ଲୌହ ବସ୍ତୁର ପୃଷ୍ଠରେ ରଙ୍ଗ, ତେଲ କିମ୍ବା ଗ୍ରୀଜ୍ର ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସ୍ତର ଲଗାଯାଏ। ଏହି ସ୍ତର ଲୌହ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ବାୟୁ ମଧ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଫଳରେ ଜଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଲୌହ ପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚି ପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ କଳଙ୍କି ଲାଗେ ନାହିଁ। ଲୌହ ଯନ୍ତ୍ର, ଯାନର ଅଂଶ ଓ ଚଳନଶୀଳ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶରେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
2. ଜିଙ୍କ ଲେପନ ବା ଗାଲଭାନାଇଜିଂ: ଲୌହ କିମ୍ବା ଷ୍ଟିଲ୍ର ଉପରେ ଜିଙ୍କର ଏକ ପତଳା ସ୍ତର ଲଗାଯାଏ। ଏହି ଆବରଣ ଲୌହକୁ ବାୟୁ ଓ ଜଳର ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଆବରଣର କିଛି ଅଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜିଙ୍କ ଲୌହଠାରୁ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ଥିବାରୁ ପ୍ରଥମେ ଜାରିତ ହୁଏ। ତେଣୁ ଲୌହ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ ଓ କଳଙ୍କି ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଏହାଛଡ଼ା କ୍ରୋମ୍ ପ୍ଲେଟିଂ, ଏନୋଡାଇଜିଂ ଓ ମିଶ୍ରଧାତୁ ତିଆରି ମଧ୍ୟ ଲୌହର କଳଙ୍କି ନିରୋଧର ଉପାୟ ଅଟେ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ଗରମ ପାଣି ଟାଙ୍କି ପାଇଁ ଷ୍ଟିଲ୍ ପରିବର୍ତ୍ତେ ତମ୍ବା କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
- ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଶୋଧନ ଗୋଟିଏ ଧାତୁ M ପାଇଁ, ଏନୋଡ୍ କ୍ୟାଥୋଡ୍ ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିଶ୍ଳେଷ୍ୟ ରୂପେ କାହାକୁ ନିଆଯିବ ?
- ଧାତୁ ଏବଂ ଅଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ରାସାୟନିକ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ
- ଲୌହ ବସ୍ତୁରେ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ କଳଙ୍କି ଲାଗେ? ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
- ଧାତୁର ତନ୍ୟତା (ductility) କହିଲେ କଣ ବୁଝାଏ? ଏହି ଗୁଣର ଏକ ଉଦାହରଣ ଦିଅ।