ଫାଇଟୋହରମୋନ୍ କ’ଣ? ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକାରଭେଦ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ କରା

ଫାଇଟୋହରମୋନ୍‌ର ପ୍ରକାର ଓ କାର୍ଯ୍ୟ
ଉଦ୍ଭିଦରେ ଅତ୍ୟଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଜୈବ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସମନ୍ୱୟ କରୁଥିବା ଜୈବ ପଦାର୍ଥକୁ ଫାଇଟୋହରମୋନ୍ (Phytohormone) କୁହାଯାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଚଳନଶକ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।

1. ଅକ୍ସିନ୍ (Auxin): କୋଷର ବୃଦ୍ଧି, କାଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ବୃଦ୍ଧି, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗଠନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଆଲୋକାନୁବର୍ତ୍ତନରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଭୂମିକା ରହିଛି।
2. ଜିବରେଲିନ୍ (Gibberellin): କାଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ବୃଦ୍ଧି, ବୀଜ ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ଗମ ଓ ଫଳର ବୃଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
3. ସାଇଟୋକାଇନିନ୍ (Cytokinin): କୋଷ ବିଭାଜନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ଏବଂ ପତ୍ରର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ବିଳମ୍ବ କରେ।
4. ଏଥିଲିନ୍ (Ethylene): ଫଳ ପାଚନ, ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଝଡ଼ିବା ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦର ବୃଦ୍ଧି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
5. ଆବସିସିକ୍ ଏସିଡ୍ (Abscisic acid): ଉଦ୍ଭିଦର ବୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସ କରେ, ବୀଜର ସୁପ୍ତାବସ୍ଥା ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଜଳାଭାବରେ ରନ୍ଧ୍ର ବନ୍ଦ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଏହିପରି, ଫାଇଟୋହରମୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭିଦର ବୃଦ୍ଧି, ବିକାଶ ଓ ଚଳନର ସମନ୍ୱିତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।