ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ଏବଂ ଅବତଳ ଲେନ୍ସର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।

ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ଓ ଅବତଳ ଲେନ୍ସର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ନିମ୍ନରୂପ।

1. ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ: ଏହାର ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତାକାର ପୃଷ୍ଠ ବାହାର ପଟକୁ ବାହାରିଥାଏ। ଏହାର ମଝି ଅଂଶ ଧାର ଅଂଶଠାରୁ ଅଧିକ ମୋଟା ହୋଇଥାଏ।

2. ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ଆଲୋକ କିରଣକୁ କେନ୍ଦ୍ରାଭିମୁଖୀ କରେ। ତେଣୁ ଏହାକୁ କେନ୍ଦ୍ରାଭିମୁଖୀ ବା ଅଭିସାରୀ ଲେନ୍ସ (Converging lens) କୁହାଯାଏ।

3. ଅବତଳ ଲେନ୍ସ: ଏହାର ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତାକାର ପୃଷ୍ଠ ଭିତର ଆଡକୁ ବକ୍ର ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ଧାର ଅଂଶ ମଝି ଅଂଶଠାରୁ ଅଧିକ ମୋଟା ହୋଇଥାଏ।

4. ଅବତଳ ଲେନ୍ସ ଆଲୋକ କିରଣକୁ ଅପସାରୀ କରେ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ଅପସାରୀ ଲେନ୍ସ (Diverging lens) କୁହାଯାଏ।

5. ଉଭୟ ଲେନ୍ସର ଦୁଇଟି ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ପୃଷ୍ଠ ଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୃଷ୍ଠ ଗୋଟିଏ ଗୋଳକର ଅଂଶ ଅଟେ।

6. ଲେନ୍ସର ମଧ୍ୟ ବିନ୍ଦୁକୁ ଆଲୋକ କେନ୍ଦ୍ର (Optical centre) କୁହାଯାଏ। ଆଲୋକ କେନ୍ଦ୍ର ଦେଇ ଯାଉଥିବା କିରଣର କୌଣସି ବିପଥନ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଏହିପରି ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ କିରଣକୁ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ ଓ ଅବତଳ ଲେନ୍ସ କିରଣକୁ ବିଚ୍ଛୁରିତ କରେ।