ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 6
ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ କି ପ୍ରକାରର ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ? ଯାନର ପଛ ଦେଖିବା ଦର୍ପଣ
ଯାନର ପଛ ଦେଖିବା ଦର୍ପଣରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ସର୍ବଦା ସିଧା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯାହା ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କୁ ପଛରେ ଆସୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଦେଖିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ସହିତ, ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଏକ ବଡ଼ ଦୃଶ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର (wider field of view) ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଗାଡ଼ି ଚାଳକ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳର ଟ୍ରାଫିକ୍ ଦେଖିପାରନ୍ତି।
ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦ୍ଧତିରେ ହୋଇଥାଏ:
1. ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳନ: ଯେତେବେଳେ ଆଲୋକ କିରଣ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପଡ଼େ, ଏହା ବାହାର ଆଡ଼କୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ।
2. ପ୍ରତିବିମ୍ବର ସୃଷ୍ଟି: ଏହି ପ୍ରତିଫଳିତ କିରଣଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଆଭାସୀ (virtual), ସିଧା (erect) ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର (diminished) ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦର୍ପଣର ପଛରେ ଥିବା ପରି ମନେହୁଏ।
3. ବଡ଼ ଦୃଶ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର: ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ବକ୍ରତା (curvature) ହେତୁ, ଏହା ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖାଇପାରେ।
ଗାଡ଼ିରେ ପଛ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଲାଭ:
* ସୁରକ୍ଷା: ଏହା ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କୁ ଟ୍ରାଫିକ୍ ସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇ ଦୁର୍ଘଟଣା ଏଡ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
* ସହଜତା: ଏହା ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କୁ ଲେନ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଏବଂ ପାର୍କିଂ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
* ବ୍ୟାପକ ଦୃଶ୍ୟ: ଏହା ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନେ ପଛରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।
ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ବ୍ୟବହାର କେବଳ ଯାନବାହାନରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ଏହାକୁ ATM ମେସିନ ଏବଂ ଦୋକାନରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ATM ମେସିନରେ ଏହା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଦୋକାନରେ ଏହା ଦୋକାନୀଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ଦୋକାନ ଉପରେ ନଜର ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ବ୍ୟବହାର ଯାନବାହାନ ଚାଳକଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ, କାରଣ ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗାଡ଼ି ଚଳାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଦୃଶ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- 30 ସେମି ବକ୍ରତା ବ୍ୟାସାର୍ଧ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣଠାରୁ 20 ସେମି ଦୂରରେ 5.0 ସେମି ଦୈର୍ଘ୍ୟର ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଅଛି । ପ୍ରତିବିମ୍ବର ସ୍ଥାନ, ପ୍ରକୃତି ଓ ଆକୃତି ନି…
- 18 ସେମି ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣର 27 ସେମି ସମ୍ମୁଖରେ 7 ସେମି ଆକାରର ବସ୍ତୁ ରଖା ଯାଇଛି । ଦର୍ପଣଠାରୁ କେତେ ଦୂରରେ ଏକ ପରଦା ରଖିଲେ ତା’ଉପରେ ଫୋକସ୍…
- ଅନେକ ଲେନ୍ସକୁ ମିଶ୍ରିତ କରି ବ୍ୟବହାର କଲେ କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ?
- ଆଲୋକ ଗୋଟିଏ ମାଧ୍ୟମରୁ ଅନ୍ୟ ମାଧ୍ୟମକୁ ଗଲାବେଳେ ଏକ ପ୍ରଭାବ କଣ ଦେଖାଯାଏ?
- ଜଣେ ଡାକ୍ତର +1.5 D ପାୱାରର ସଂଶୋଧନକାରୀ ଲେନ୍ସ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଲେନ୍ସର ଫୋକସ୍ ଦୂରତା କେତେ ? ଏହି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଲେନ୍ସ ଅପସାରୀ…