ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 9
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ (AC) ଏବଂ ସଳଖ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ (DC) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ କେଉଁ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
1. AC: ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ନିଜ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ। / DC: ସଳଖ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ସମୟ ସହିତ ନିଜ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ ନାହିଁ।
2. AC: ଏସି ଜେନେରେଟର ଦ୍ୱାରା ଏସି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। / DC: ଡିସି ଜେନେରେଟର ଦ୍ୱାରା ଡିସି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
3. AC: ଏସି ଜେନେରେଟରରେ ବଳୟ (slip rings) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। / DC: ଡିସି ଜେନେରେଟରରେ ବଳୟ ପରିବର୍ତ୍ତେ ବିଖଣ୍ଡିତ ବଳୟ ବା କମ୍ୟୁଟେଟର (commutator) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
4. AC: ଭାରତରେ ଏସି ପ୍ରତି 1/100 ସେକେଣ୍ଡରେ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ ଏବଂ ଏହାର ଆବୃତ୍ତି 50 Hz। / DC: ଡିସିର ଦିଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
5. AC: ଦୂରସ୍ଥାନକୁ ଏସି ପରିବହନରେ ଡିସି ତୁଳନାରେ କମ୍ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ। / DC: ଦୀର୍ଘ ଦୂରତାରେ ପରିବହନ ସମୟରେ ତୁଳନାମୂଳକ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଏହିପରି ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଉତ୍ପାଦନ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ପରିବହନରେ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ AC ଓ DC ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ବିଦ୍ୟୁତ୍ରୋଧୀ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ତମ୍ବାତାରର ଏକ କୁଣ୍ଡଳୀ ଗୋଟିଏ ଗାଲ୍ଭାନୋମିଟର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ। ଗୋଟିଏ ଦଣ୍ଡ ଚୁମ୍ବକକୁ ଯଦି (i) କୁଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟକୁ ଠେଲି ଦିଆଯାଏ, (i…
- ଗୃହ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ ସଂଯୋଗ କରାଯାଏ ଏବଂ କାହିଁକି?
- ନିୟମ ଦର୍ଶାଅ । କୁଣ୍ଡଳୀଟିଏ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘୁରୁଥିଲେ ସେଥିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ପ୍ରେରିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହର ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ।
- ଫ୍ଲେମିଂଙ୍କ ବାମହସ୍ତ ନିୟମରେ ବୃଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଳି, ତର୍ଜନୀ ଓ ମଧ୍ୟମା ଆଙ୍ଗୁଳି କେଉଁ କଥାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି?
- ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଫ୍ୟୁଜ୍ (Electric Fuse) ଗୃହ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ କି ପ୍ରକାରେ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ?