ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 9
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ । ଓଜୋନ୍ ଛିଦ୍ର
ଓଜୋନ୍ ଛିଦ୍ର ଏକ ପରିବେଶ ସମସ୍ୟା ଯାହା ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଓଜୋନ୍ ସ୍ତରର କ୍ଷୟକୁ ବୁଝାଏ। ଓଜୋନ୍ ସ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥିବା କ୍ଷତିକାରକ ଅତିବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମି (ultraviolet rays) କୁ ଶୋଷଣ କରିଥାଏ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଏହାର କୁପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ। ମୁଖ୍ୟତଃ ମଣିଷକୃତ କାରଣରୁ ଏହି ସ୍ତର କ୍ଷୟ ହେଉଛି।
ଏହାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
କ୍ଲୋରୋଫ୍ଲୋରୋକାର୍ବନ୍ସ (CFCs): ଏହି ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ରେଫ୍ରିଜେରେଟର, ଏୟାର କଣ୍ଡିସନର ଏବଂ ଏରୋସୋଲ୍ ସ୍ପ୍ରେରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। CFCs ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତିବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇ କ୍ଲୋରିନ୍ ପରମାଣୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି କ୍ଲୋରିନ୍ ପରମାଣୁ ଓଜୋନ୍ ଅଣୁ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଓଜୋନ୍ ସ୍ତରକୁ କ୍ଷୟ କରାଇଥାଏ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ: ହାଲୋନ୍ସ (Halons), ମିଥାଇଲ୍ ବ୍ରୋମାଇଡ୍ (Methyl bromide) ଏବଂ ନାଇଟ୍ରସ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ (Nitrous oxide) ଭଳି ଅନ୍ୟ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଓଜୋନ୍ ସ୍ତରର କ୍ଷୟ କରିଥାନ୍ତି।
ଓଜୋନ୍ ଛିଦ୍ରର ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
ଚର୍ମ କର୍କଟ: ଅଧିକ ଅତିବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଚର୍ମ କର୍କଟ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଯାଏ।
ଆଖି ସମସ୍ୟା: ଅତିବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମି ଆଖିରେ ପରଳ (cataracts) ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ।
ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ: ଏହା ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥାଏ।
ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ଜଳଜୀବନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ: ଅତିବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମି ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ଜଳଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ, ଯାହା ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।
ଏହାର ନିରାକରଣ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ:
ମଣ୍ଟ୍ରିଆଲ୍ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ (Montreal Protocol): ଏହି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚୁକ୍ତି ଓଜୋନ୍ କ୍ଷୟକାରୀ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ କରାଯାଇଛି।
CFCsର ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବହାର: CFCs ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରିବା।
ଜନ ସଚେତନତା: ଓଜୋନ୍ ସ୍ତରର ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଅଭ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା।
ଓଜୋନ୍ ଛିଦ୍ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶ ସମସ୍ୟା, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ମିଳିତ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ସମାଧାନ କରାଯାଇପାରିବ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ଆର୍.ଏଲ୍.ଲିଣ୍ଡେମାନ୍ (R.L. Lindeman) କିଏ ଏବଂ ସେ କେଉଁ ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ?
- ଜୀବମଣ୍ଡଳ (Biosphere) କ'ଣ ଏବଂ ଏହା କିପରି ଗଠିତ? ଏହାର ଗଠନରେ କେଉଁ ମଣ୍ଡଳଗୁଡ଼ିକର ସମନ୍ୱୟ ରହିଛି ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
- ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ । ଜଳମଣ୍ଡଳ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
- ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ । ଅପଘଟକ
- ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ । ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଅପଘଟକଙ୍କର ଭୂମିକା କ’ଣ ?