ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 6
ଯାନଗୁଡ଼ିକରେ ପଛପାଖ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ବ୍ୟବହାର କାହିଁକି କରାଯାଏ? ଏହାର ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
ଯାନର ପଛପାଖ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କାରଣ ଏହାର ଦୃଶ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଧିକ ଏବଂ ଏହା ସର୍ବଦା ସିଧା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଇଥାଏ।
1. ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳକ ପୃଷ୍ଠ ବାହାର ପଟକୁ ବକ୍ର ଥାଏ। ଏହା ଆଲୋକ କିରଣକୁ ଅପସାରୀ କରେ।
2. ଏହି ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଆଭାସୀ ହୁଏ।
3. ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦର୍ପଣର ପଛପଟେ, ଦର୍ପଣ ଓ ଫୋକସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଗଠିତ ହୁଏ।
4. ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା ସିଧା ବା ସଳଖ ହୁଏ।
5. ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଆକାର ବସ୍ତୁଠାରୁ ଛୋଟ ହୁଏ; ତେଣୁ ପଛର ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ।
6. ଏହାର ଦୃଶ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ବଡ଼ ଥିବାରୁ ଚାଳକ ନିଜ ଯାନର ପଛପଟରେ ଥିବା ଅନେକ ଯାନକୁ ଦେଖିପାରେ।
7. ପଛରୁ ଆସୁଥିବା ଯାନଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି ଜାଣି ଚାଳକ ନିରାପଦ ଭାବେ ଯାନ ଚଳାଇପାରେ।
8. ଏହି କାରଣରୁ ଯାନର ସାମ୍ନା ପଟର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣକୁ ପଛପାଖ ଦେଖିବା ଦର୍ପଣ ଭାବେ ଲଗାଯାଏ।
ଅତଏବ, ଆଭାସୀ, ସିଧା ଓ ଛୋଟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସହିତ ବଡ଼ ଦୃଶ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଦେବାର ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଯାନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ଆଲୋକର ପ୍ରତିସରଣ (Refraction of Light) କହିଲେ କଣ ବୁଝାଏ?
- ସ୍ନେଲଙ୍କ ପ୍ରତିସରଣ ନିୟମ (Snell's Law) କହିଲେ କଣ? ଏହା ସହିତ ପରମ ପ୍ରତିସରଣାଙ୍କ (Absolute Refractive Index) ସଂଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।
- ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ କି ପ୍ରକାରର ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ? ଯାନର ପଛ ଦେଖିବା ଦର୍ପଣ
- ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ କି ପ୍ରକାରର ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ? ସୋଲାର ଫର୍ଣ୍ଣେସ (Solar Furnace)
- 18 ସେମି ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣର 27 ସେମି ସମ୍ମୁଖରେ 7 ସେମି ଆକାରର ବସ୍ତୁ ରଖା ଯାଇଛି । ଦର୍ପଣଠାରୁ କେତେ ଦୂରରେ ଏକ ପରଦା ରଖିଲେ ତା’ଉପରେ ଫୋକସ୍…