ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 10
ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁଟି ଏକ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନୁହେଁ ? (i) କାଗଜ (ii) ଜୈବ ଆବଜନା (iii) ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବୋତଲ (iv) କାଚ ବୋତଲ
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବିଷୟରେ ଅଟେ। ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ନୂଆ ଉତ୍ପାଦରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ। ଏହା ପରିବେଶକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବା ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ:
୧. କାଗଜ: କାଗଜ ଏକ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ। ବ୍ୟବହୃତ କାଗଜକୁ ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରି ନୂଆ କାଗଜ ତିଆରି କରାଯାଇପାରିବ।
୨. ଜୈବ ଆବର୍ଜନା: ଜୈବ ଆବର୍ଜନା, ଯେପରିକି ରୋଷେଇ ଘରର ବଳକା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପନିପରିବା ଚୋପା, ସହଜରେ କମ୍ପୋଷ୍ଟରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ। କମ୍ପୋଷ୍ଟିଙ୍ଗ୍ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଜୈବ ଆବର୍ଜନାକୁ ଉପଯୋଗୀ ସାରରେ ପରିଣତ କରିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହା ସିଧାସଳଖ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ।
୩. ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବୋତଲ: ଅଧିକାଂଶ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବୋତଲ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯାଇ ନୂଆ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରାଯାଇପାରିବ।
୪. କାଚ ବୋତଲ: କାଚ ମଧ୍ୟ ଏକ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ ପଦାର୍ଥ। କାଚ ବୋତଲକୁ ଭାଙ୍ଗି ପୁଣି ତରଳାଇ ନୂଆ କାଚ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରାଯାଇପାରିବ।
ଏହି ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ, ଜୈବ ଆବର୍ଜନା ସିଧାସଳଖ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆସେ ନାହିଁ। ଏହାକୁ କମ୍ପୋଷ୍ଟ କରାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା କାଗଜ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, କିମ୍ବା କାଚ ପରି ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଜୈବ ଆବର୍ଜନା ଏକ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନୁହେଁ।
ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:
୧. ସଂଗ୍ରହ: ପ୍ରଥମେ, ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ। ଏହା ଘରୋଇ ସ୍ତରରେ କିମ୍ବା ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ଥାନରେ ସଂଗ୍ରହ କେନ୍ଦ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଇପାରେ।
୨. ସର୍ଟିଙ୍ଗ୍ (ବର୍ଗୀକରଣ): ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକାର ଅନୁସାରେ ଅଲଗା କରାଯାଏ, ଯେପରିକି କାଗଜ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, କାଚ ଏବଂ ଧାତୁକୁ ପୃଥକ କରିବା।
୩. ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ: ବର୍ଗୀକରଣ ପରେ, ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କାଗଜକୁ ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରି ନୂଆ କାଗଜ ତିଆରି କରାଯାଏ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବୋତଲକୁ ତରଳାଇ ନୂଆ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରାଯାଏ, ଏବଂ କାଚକୁ ତରଳାଇ ନୂଆ କାଚ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରାଯାଏ।
୪. ଉତ୍ପାଦନ: ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ହୋଇଥିବା ସାମଗ୍ରୀକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ନୂଆ ଉତ୍ପାଦ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହୁଏ।
ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣର ଉପକାରିତା:
* ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସଂରକ୍ଷଣ:
ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରୁ, ସେତେବେଳେ ଆମକୁ ନୂଆ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କମ୍ କଞ୍ଚାମାଲର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡେ।
* ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ:
ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନୂଆ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରିବା ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ଶକ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ। ଏହା ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
* ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ:
ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ବାୟୁ ଏବଂ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରୁ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ପୋଡିବା କିମ୍ବା ମାଟିରେ ପୋତିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯାହା ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
* ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପରିଚାଳନା:
ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପରିଚାଳନାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ଆମର ଆବର୍ଜନା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଜାଗା ବଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଜୈବ ଆବର୍ଜନା ଏକ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସିଧାସଳଖ ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାକୁ କମ୍ପୋଷ୍ଟ କରାଯାଇଥାଏ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ କେଉଁ କେଉଁ ଶିଳ୍ପ ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ?
- ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା କାହିଁକି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
- ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କମିବାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ଏହାକୁ କିପରି ସମୂଦ୍ଧ କରାଯାଇପାରିବ
- ଗୋଟିଏ କିମ୍ଭା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
- 3R ନୀତି କ’ଣ ? ଏହାଦ୍ୱାରା ଆମର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦମାନଙ୍କର କିପରି ସୁରକ୍ଷା ହୋଇପାରିବ ଦର୍ଶାଅ