ସଲେନଏଡ୍ (Solenoid) କଣ? ଏହା କିପରି ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ଚୁମ୍ବକ (Electromagnet) ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

ସଲେନଏଡ୍ ହେଉଛି ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ରୋଧୀ ଆବରଣ ଯୁକ୍ତ ତମ୍ବା ତାରରୁ ତିଆରି ବହୁ ବୃତ୍ତାକାର ଘେର ବିଶିଷ୍ଟ, ସିଲିଣ୍ଡର ସଦୃଶ ଏକ କୁଣ୍ଡଳୀ।

1. ସଲେନଏଡ୍‌ରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କଲେ ଏହାର ଚାରିପଟେ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
2. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତଧାରୀ ସଲେନଏଡ୍‌ର ଗୋଟିଏ ପ୍ରାନ୍ତ ଚୁମ୍ବକୀୟ ଉତ୍ତର ମେରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ଭଳି ଆଚରଣ କରେ।
3. ସଲେନଏଡ୍‌ର ଭିତରେ କ୍ଷେତ୍ରରେଖାଗୁଡ଼ିକ ସରଳ, ସମାନ୍ତର ଓ ସମାନ ଦୂରତାରେ ଥାଏ। ତେଣୁ ଏହାର ଭିତରେ ସମଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ରହେ।
4. ସଲେନଏଡ୍‌ର ଭିତରେ ନରମ ଲୁହାର ଦଣ୍ଡ ରଖିଲେ, ସଲେନଏଡ୍‌ର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଦଣ୍ଡଟି ଚୁମ୍ବକରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
5. ଏପରି ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଚୁମ୍ବକକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ଚୁମ୍ବକ କୁହାଯାଏ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ବନ୍ଦ କଲେ ଏହାର ଚୁମ୍ବକୀୟ ଧର୍ମ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଏହିପରି, ସଲେନଏଡ୍‌ରେ ନରମ ଲୁହା ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି ସହଜରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣଯୋଗ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ଚୁମ୍ବକ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ।