ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖା ପୃଥକ୍କରଣ ନିୟମ

ପୃଥକ୍କରଣ ନିୟମ (Law of Segregation) ହେଉଛି ବଂଶଗତି ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ମୌଳିକ ନିୟମ। ଏହା ମେଣ୍ଡେଲଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଆଲିଲ୍ (allele) ଥାଏ, ଯାହାକୁ ଜିନ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଆଲିଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଜେନେଟିକ୍ ପଦାର୍ଥ ଅଟେ। ପ୍ରଜନନ ସମୟରେ, ଏହି ଆଲିଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ ପୃଥକ୍ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ୟାମେଟ୍ (Gamete) କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆଲିଲ୍ ପାଇଥାଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଅପତ୍ୟ ପିଢ଼ିରେ (Filial generation) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଆଲିଲ୍ ଆସିଥାଏ।

ଏହି ନିୟମଟି କିପରି କାମ କରେ ତାହା ଏକ ଉଦାହରଣ ସହିତ ବୁଝାଇବା। ମନେକର ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ଭିଦର ଫୁଲର ରଙ୍ଗ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଆଲିଲ୍ ଅଛି: ଗୋଟିଏ ଲାଲ୍ (R) ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଧଳା (r)। ଯଦି ଉଦ୍ଭିଦଟି Rr ହୁଏ, ତେବେ ଏହାର ଫୁଲ ଲାଲ୍ ହେବ, କାରଣ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଆଲିଲ୍ (R) ଧଳା ରଙ୍ଗର ଆଲିଲ୍ (r) ଉପରେ ପ୍ରଭାବୀ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଉଦ୍ଭିଦ ପ୍ରଜନନ କରେ, ସେତେବେଳେ R ଏବଂ r ଆଲିଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ପୃଥକ୍ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ, ଅଧା ଗ୍ୟାମେଟ୍‌ରେ R ଆଲିଲ୍ ଥାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅଧାରେ r ଆଲିଲ୍ ଥାଏ। ଯଦି ଦୁଇଟି Rr ଉଦ୍ଭିଦ ପରସ୍ପର ସହିତ ପ୍ରଜନନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କର ଫୁଲର ରଙ୍ଗ RR (ଲାଲ୍), Rr (ଲାଲ୍), କିମ୍ବା rr (ଧଳା) ହୋଇପାରେ।

ପୃଥକ୍କରଣ ନିୟମର ବ୍ୟବହାରିକ ଉପଯୋଗିତା ବହୁତ ରହିଛି। ଏହା ବଂଶଗତି ରୋଗଗୁଡ଼ିକର ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହା କୃଷିରେ ଉନ୍ନତ କିସମର ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଏହି ନିୟମ ବିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବୁଝିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। ବିଭେଦାୟନ, ଉଦ୍ବରଣ ଓ ଅନ୍ତରଣ ଭଳି ବିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରମୁଖ କାରକଗୁଡ଼ିକ ପୃଥକ୍କରଣ ନିୟମ ଉପରେ ଆଧାରିତ।

ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ପୃଥକ୍କରଣ ନିୟମ ହେଉଛି ବଂଶଗତି ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ, ଯାହା ଜୀବମାନଙ୍କରେ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କିପରି ବଂଶାନୁକ୍ରମ ହୁଏ ତାହା ବୁଝାଇଥାଏ।