ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 1
ବିଘଟନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ କାହିଁକି ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ବିପରୀତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ? ଏହି ଦୁଇଟି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପାଇଁ ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ ଲେଖ
ବିଘଟନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ଯୌଗିକ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଇ କିମ୍ବା ଅଧିକ ସରଳ ପଦାର୍ଥ ଗଠନ କରେ। ଏହାର ବିପରୀତରେ, ସଂଶ୍ଳେଷଣ ବା ସଂଯୋଜନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଦୁଇ କିମ୍ବା ଅଧିକ ପଦାର୍ଥ ମିଶି ଗୋଟିଏ ଯୌଗିକ ଗଠନ କରନ୍ତି।
1. ବିଘଟନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରତିକାରକରୁ ଅନେକ ଉତ୍ପାଦ ମିଳେ।
2. ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଅନେକ ପ୍ରତିକାରକରୁ ଗୋଟିଏ ଉତ୍ପାଦ ମିଳେ।
3. ତେଣୁ ଉତ୍ପାଦ ଗଠନର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିଘଟନ ଓ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପରସ୍ପରର ବିପରୀତ।
4. ବିଘଟନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ଉଦାହରଣ:
CaCO3(s) -> CaO(s) + CO2(g)
ଏଠାରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍ ଭାଙ୍ଗି କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଓ କାର୍ବନ୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ଦେଇଛି।
5. ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ଉଦାହରଣ:
CaO(s) + H2O(l) -> Ca(OH)2(aq)
ଏଠାରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଓ ଜଳ ମିଶି କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରକ୍ସାଇଡ୍ ଗଠନ କରିଛି।
6. ବିଘଟନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ଯୌଗିକର ଜଟିଳ ଗଠନ ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
7. ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ସରଳ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କର ସଂଯୋଗରେ ଜଟିଳ ଯୌଗିକ ଗଠିତ ହୁଏ।
ଏହିପରି, ଗୋଟିଏରେ ଭାଙ୍ଗିବା ଓ ଅନ୍ୟଟିରେ ଯୋଡ଼ିବା ଘଟୁଥିବାରୁ ବିଘଟନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ବିପରୀତ କୁହାଯାଏ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ଶବ୍ଦ-ସମୀକରଣ ଏବଂ ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ ଦ୍ୱାରା କିପରି ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇପାରିବ? ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଓ ଅକ୍ସିଜେନର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ଉଦାହରଣ ସହ ବ…
- ତୈଳ ଓ ଚର୍ବିଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ଥିବା ଡବା ମଧ୍ୟରେ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ କାହିଁକି ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇଥାଏ ?
- ବିସ୍ଥାପନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Displacement reaction) କହିଲେ କଣ ବୁଝ? ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
- ଶରୀରରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ (Glucose) କିପରି ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
- ଜାରଣ-ବିଜାରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Redox Reaction) କଣ?