ସମଜାତ ଓ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ଉଦାହରଣ ସହ ବର୍ଷ୍ଣନ କରା

ସମଜାତ ଓ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ
ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ, ଗଠନ, ହାଡ଼ର ବିନ୍ୟାସ ଓ ବିକାଶକ୍ରମ ଆଧାରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମଜାତ ଓ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ।

1. ସମଜାତ ଅଙ୍ଗ (Homologous organs): ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଗଠନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗଠନ ଓ ଭ୍ରୂଣବିକାଶଗତ ଉଦ୍ଭବ ସମାନ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭିନ୍ନ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମଜାତ ଅଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ।

2. ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମଣିଷର ହାତ, ବାଦୁଡ଼ିର ପକ୍ଷ, ତିମିର ପକ୍ଷପାଦ ଓ ଘୋଡ଼ାର ଆଗ ଗୋଡ଼ର ମୌଳିକ ଗଠନ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଭିନ୍ନ। ଉଦ୍ଭିଦରେ କଖାରୁ ଗଛର ଆକର୍ଷୀ ଓ ବୋଗେନଭିଲିଆ ଗଛର କଣ୍ଟା ମଧ୍ୟ ସମଜାତ ଅଙ୍ଗ।

3. ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ (Analogous organs): ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ମୌଳିକ ଗଠନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗଠନ, ଭ୍ରୂଣବିକାଶଗତ ଉଦ୍ଭବ ଓ ବିକାଶକ୍ରମ ଭିନ୍ନ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ।

4. ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମଶାର ଡେଣା, ପାରାର ଡେଣା ଓ ବାଦୁଡ଼ିର ଡେଣା ଉଡ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ଗଠନ ଓ ଉଦ୍ଭବ ଭିନ୍ନ।

ଏହିପରି ସମଜାତ ଅଙ୍ଗ ସାଧାରଣ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏବଂ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥାଏ।