ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କର।

ମସ୍ତିଷ୍କର ଅଂଶ ଓ ଗଠନ
ମସ୍ତିଷ୍କ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ। ଏହା ତିନିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ— ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ, ମଧ୍ୟମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ପଶ୍ଚମସ୍ତିଷ୍କ।

1. ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Forebrain): ଏଥିରେ ଘ୍ରାଣ ପାଳି, ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Cerebral hemisphere) ଓ ପଶ୍ଚଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Diencephalon) ରହିଛି। ପଶ୍ଚଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କର ଉପରିଭାଗରେ ପିନିଆଲ ଗ୍ରନ୍ଥି ଏବଂ ଥାଲାମସ୍‌ର ତଳେ ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ ଅବସ୍ଥିତ।
2. ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ, ରକ୍ତଚାପ, ନିଦ୍ରା, ଭୟ, ରାଗ ଓ ଆନନ୍ଦ ଆଦି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏହା ପିଟୁଇଟାରି ଗ୍ରନ୍ଥିର କ୍ଷରଣକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
3. ମଧ୍ୟମସ୍ତିଷ୍କ (Midbrain): ଏହା ଚାରିଗୋଟି ବର୍ତ୍ତୁଳ ପିଣ୍ଡର ସମୂହ, ଯାହାକୁ ପିଣ୍ଡଚତୁଷ୍କ (Corpora quadrigemina) କୁହାଯାଏ।
4. ପଶ୍ଚମସ୍ତିଷ୍କ (Hindbrain): ଏଥିରେ ଅନୁମସ୍ତିଷ୍କ (Cerebellum) ଓ ସୁଷୁମ୍ନାଶୀର୍ଷିକା (Medulla oblongata) ରହିଛି। ଅନୁମସ୍ତିଷ୍କ ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନ ଓ ପେଶୀର ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରେ।
5. ସୁଷୁମ୍ନାଶୀର୍ଷିକା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା, ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୈଚ୍ଛିକ କ୍ରିୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
ଏହିପରି, ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ମିଶି ଶରୀରର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସମନ୍ୱୟ ସାଧନ କରନ୍ତି।