ପ୍ରଶମନୀକରଣ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କ’ଣ ? ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ

ପ୍ରଶମନୀକରଣ (Neutralisation) ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହେଉଛି ଏକ ଅମ୍ଲ ଓ ଏକ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ଘଟୁଥିବା ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା। ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଲବଣ ଓ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ସାଧାରଣ ରୂପ:
କ୍ଷାରକ + ଅମ୍ଲ -> ଲବଣ + ଜଳ

1. ଅମ୍ଲ ଜଳରେ H+ ବା H3O+ ଆୟନ ଏବଂ କ୍ଷାରକ ଜଳରେ OH- ଆୟନ ପ୍ରଦାନ କରେ।
2. ଏହି H+ ଓ OH- ଆୟନ ପରସ୍ପର ମିଶି ଜଳ ଗଠନ କରନ୍ତି: H+ + OH- -> H2O।
3. ଉଦାହରଣ 1: HCl + NaOH -> NaCl + H2O।
ଏଠାରେ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଓ ସୋଡିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରକ୍ସାଇଡ୍‌ରୁ ସୋଡିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଓ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
4. ଉଦାହରଣ 2: CuO + 2HCl -> CuCl2 + H2O।
ଏଠାରେ ଧାତବ ଅକ୍ସାଇଡ୍ କପର୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଅମ୍ଲ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି କପର୍ (II) କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଓ ଜଳ ଦେଇଥାଏ।
ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅମ୍ଲୀୟ ଓ କ୍ଷାରୀୟ ଗୁଣ ପରସ୍ପର ପ୍ରଶମିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ପ୍ରଶମନୀକରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ।