ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 9

ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ । ଦଶ ପ୍ରତିଶତ ନିୟମ ବୁଝାଅ।

ଦଶ ପ୍ରତିଶତ ନିୟମ (Ten Percent Law) ଏକ ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନର ମୌଳିକ ନିୟମ ଅଟେ, ଯାହାକି ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଶକ୍ତିର ପ୍ରବାହକୁ ବୁଝାଇଥାଏ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ଗୋଟିଏ ପୋଷକ ସ୍ତରରୁ ଅନ୍ୟ ପୋଷକ ସ୍ତରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କେବଳ 10% ଶକ୍ତି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରକୁ ଯାଇଥାଏ, ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ 90% ଶକ୍ତି ତାପ ରୂପେ ବାହାରିଯାଏ କିମ୍ବା ଜୀବର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ।

ଏହି ନିୟମଟି 1942 ମସିହାରେ ରେମଣ୍ଡ ଲିଣ୍ଡେମାନ୍ ନାମକ ଜଣେ ପରିବେଶବିତ୍ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ। ଲିଣ୍ଡେମାନ୍ ବିଭିନ୍ନ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତିର ପ୍ରବାହକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।

ଏହି ନିୟମର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଶକ୍ତି କିପରି କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଏ ତାହା ଦର୍ଶାଇବା। ପ୍ରଥମ ପୋଷକ ସ୍ତରରେ ଉତ୍ପାଦକମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଉତ୍ପାଦକମାନେ 1000 କ୍ୟାଲୋରୀ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ତେବେ ତୃଣଭୋଜୀମାନେ ସେଥିରୁ ମାତ୍ର 100 କ୍ୟାଲୋରୀ ପାଇବେ। ସେହିପରି, ମାଂସାହାରୀମାନେ ତୃଣଭୋଜୀଙ୍କଠାରୁ ମାତ୍ର 10 କ୍ୟାଲୋରୀ ଶକ୍ତି ପାଇବେ। ଏହିଭଳି ଭାବରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୋଷକ ସ୍ତରରେ ଶକ୍ତିର ପରିମାଣ କମିଯାଏ।

ଏହି ନିୟମ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ହେତୁ, ଉଚ୍ଚ ପୋଷକ ସ୍ତରରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ହୋଇଥାଏ।

ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଦଶ ପ୍ରତିଶତ ନିୟମ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତିର ଗତି ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଆହୁରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତୁ

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ