ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 3

ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ । କୈଶିକ ଆକର୍ଷଣ ଯୋଗୁଁ ଜଳର ପରିବହନ କିପରି ହୋଇଥାଏ ?

କୈଶିକ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହାକି ଗଛରେ ଜଳର ପରିବହନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି କିପରି କାମ କରେ ତାହା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି:

1. **କୈଶିକ ନଳୀ:** ଗଛର ଜାଇଲେମ୍ ନଳୀଗୁଡ଼ିକ ଅତି ସରୁ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା କୈଶିକ ନଳୀ ଭଳି କାମ କରେ। ଏହି ନଳୀଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାସ ଯେତେ କମ୍ ହୁଏ, ଜଳ ସେତେ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠିପାରେ।

2. **ଆକର୍ଷଣ ବଳ:** କୈଶିକ ଆକର୍ଷଣ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ: ସଂସକ୍ତି ବଳ (cohesive force) ଓ ସଂଲଗ୍ନ ବଳ (adhesive force)। ସଂସକ୍ତି ବଳ ହେଉଛି ଜଳ ଅଣୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି ରଖେ। ସଂଲଗ୍ନ ବଳ ହେଉଛି ଜଳ ଅଣୁ ଓ ଜାଇଲେମ୍ ନଳୀର କାନ୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳ।

3. **ଜଳର ଗତି:** ସଂଲଗ୍ନ ବଳ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଜାଇଲେମ୍ ନଳୀର କାନ୍ଥକୁ ଲାଗି ରହେ ଏବଂ ସଂସକ୍ତି ବଳ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳ ଭଳି ଉପରକୁ ଟାଣି ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜଳକୁ ମୂଳରୁ ପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

4. **ସୀମା:** କୈଶିକ ଆକର୍ଷଣ କେବଳ କମ୍ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଗଛରେ ଜଳ ପରିବହନ ପାଇଁ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। ଉଚ୍ଚ ଗଛରେ ଏହା ଏକାକୀ ଜଳ ପରିବହନ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।

5. **ବାସ୍ତବ ଉପଯୋଗିତା:** ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସାହାଯ୍ୟରେ ଛୋଟ ଗଛ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମାଟିରୁ ଜଳ ଶୋଷଣ କରିପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ଗଛମାନଙ୍କରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେପରିକି ଉତ୍ସ୍ୱେଦନ (transpiration) ଏବଂ ମୂଳଚାପ (root pressure) ମଧ୍ୟ ଜଳ ପରିବହନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, କୈଶିକ ଆକର୍ଷଣ ଗଛରେ ଜଳ ପରିବହନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକାକୀ ସମସ୍ତ ଜଳ ପରିବହନ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଆହୁରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତୁ

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ