ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ଜାରଣ (Rancidity) କାହିଁକି ହୁଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ କେଉଁ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ?

ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ଜାରଣ

ବହୁଦିନ ରଖାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରେ ଥିବା ଚର୍ବି ଓ ତେଲ ବାୟୁର ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଜାରିତ ହେଲେ ଜାରଣ ବା ରହଣିଆ ହେବା (Rancidity) ଘଟେ।

1. ଚର୍ବି ଓ ତେଲ ବାୟୁର ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ଜାରିତ ହେବା ଜାରଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ।
2. ଜାରଣ ଫଳରେ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ୱାଦ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ଏବଂ ତହିଁରୁ ରହଣିଆ ଗନ୍ଧ ବାହାରେ।
3. ଜାରଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରୁଥିବା ପଦାର୍ଥକୁ ପ୍ରତିଜାରକ (Antioxidant) କୁହାଯାଏ।
4. ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀରେ ପ୍ରତିଜାରକ ମିଶାଇଲେ ଚର୍ବି ଓ ତେଲର ଜାରଣ ରୋକାଯାଏ କିମ୍ବା ମନ୍ଥର ହୁଏ।
5. ଖାଦ୍ୟକୁ ବାୟୁରୋଧୀ ପାତ୍ର (Air-tight container)ରେ ରଖିଲେ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶ କମିଯାଏ।
6. ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶ କମିଲେ ଜାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଧୀର ହୁଏ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଅଧିକ ସମୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ।
7. ଚିପ୍ସ ଭଳି ଖାଦ୍ୟର ଖୋଳ ମଧ୍ୟରେ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଭଳି ଗ୍ୟାସ ପୂରାଯାଏ।
8. ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଖୋଳ ମଧ୍ୟରୁ ଅକ୍ସିଜେନ୍‌କୁ ଦୂରେ ରଖି ଚିପ୍ସର ଚର୍ବି ଓ ତେଲର ଜାରଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରେ।
9. ଏହି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣ, ସ୍ୱାଦ ଓ ଗନ୍ଧକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଏହିପରି ପ୍ରତିଜାରକ ବ୍ୟବହାର, ବାୟୁରୋଧୀ ପାତ୍ରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ ପୂରଣ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟର ଜାରଣ ରୋକାଯାଇପାରେ।