ବକ୍ସାଇଟ୍ କହିଲେ କଣ? ଏଥିରୁ କିପରି ଆଲୁମିନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଏବଂ ଭାରତରେ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ସ୍ଥିତି ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

ବକ୍ସାଇଟ୍‌ର ପରିଚୟ
ବକ୍ସାଇଟ୍ ଏକ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଚିକିଟା ମାଟି ପରି ଲାଗେ। ଆଲୁମିନିୟମ ସିଲିକେଟ୍‌ଯୁକ୍ତ ଶିଳାର ଅବକ୍ଷୟ ଫଳରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଆଲୁମିନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତି
1. ବକ୍ସାଇଟ୍‌ରୁ ପ୍ରଥମେ ଆଲୁମିନା (Alumina) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
2. ପରେ ଆଲୁମିନାରୁ ଆଲୁମିନିୟମ ଧାତୁ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ।
3. ଏହିପରି ବକ୍ସାଇଟ୍ ଆଲୁମିନିୟମର ମୁଖ୍ୟ ଖଣିଜ ଉତ୍ସ ଅଟେ।

ଭାରତରେ ଉତ୍ପାଦନ ସ୍ଥିତି
1. ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଆଲୁମିନିୟମ ନିକ୍ଷେପ ଅମରକଣ୍ଟକ ମାଳଭୂମି, ମଇକାଲ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ବିଳାସପୁର-କଟନୀ ମାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳେ।
2. ଓଡ଼ିଶା ବକ୍ସାଇଟ୍ ଉତ୍ପାଦନରେ ଭାରତର ଅଗ୍ରଣୀ ରାଜ୍ୟ।
3. 2000-01 ମସିହାରେ ଦେଶର ମୋଟ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଉତ୍ପାଦନର 45% ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିଲା।
4. କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ପଞ୍ଚପଟ୍ଟମାଳୀ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳ।

ଏହିପରି ବକ୍ସାଇଟ୍ ଭାରତରେ, ବିଶେଷକରି ଓଡ଼ିଶାରେ, ଆଲୁମିନିୟମ ଶିଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଅଟେ।