ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 5
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ । ବାମନତା ଓ ଅତିକାୟତ୍ୱ
ବାମନତା ଓ ଅତିକାୟତ୍ୱ ହେଉଛି ଗ୍ରୋଥ୍ ହର୍ମୋନ୍ (Growth Hormone)ର ଅଭାବ କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ କ୍ଷରଣ ହେତୁ ହେଉଥିବା ଶାରୀରିକ ଅବସ୍ଥା। ଗ୍ରୋଥ୍ ହର୍ମୋନ୍ ଆମ ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ। ଏହି ହର୍ମୋନ୍ ପିଟୁଇଟାରି ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହୋଇଥାଏ।
ବାମନତା (Dwarfism): ଯଦି ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଗ୍ରୋଥ୍ ହର୍ମୋନର କ୍ଷରଣ କମ୍ ହୁଏ, ତେବେ ଶରୀରର ସାଧାରଣ ବୃଦ୍ଧି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ବ୍ୟକ୍ତିର ଉଚ୍ଚତା ବହୁତ କମ୍ ହୋଇଯାଏ, ଯାହାକୁ ବାମନତା କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ହୋଇନଥାଏ।
ଅତିକାୟତ୍ୱ (Gigantism): ଯଦି ପିଲାଦିନେ ଗ୍ରୋଥ୍ ହର୍ମୋନର କ୍ଷରଣ ଅତ୍ୟଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ଶରୀରର ଅସାଧାରଣ ବୃଦ୍ଧି ଘଟେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ବ୍ୟକ୍ତିର ଉଚ୍ଚତା ୮ ରୁ ୯ ଫୁଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଅତିକାୟତ୍ୱରେ ଶରୀରର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ଭାବେ ବଢ଼ିଥାନ୍ତି, ଯାହା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ଏହି ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥା ଗ୍ରୋଥ୍ ହର୍ମୋନର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଏ। ପିଟୁଇଟାରି ଗ୍ରନ୍ଥିର ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ହର୍ମୋନର ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କ୍ଷରଣ ଶରୀରର ସାଧାରଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରେ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ମାନବ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ଭାଗଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ?
- ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ହର୍ମୋନ୍ ଶରୀରରେ କି ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟ କରେ?
- ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ସମ୍ପର୍କକୁ ଦେଖି ତୃତୀୟ ଶବ୍ଦ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଶବ୍ଦଟି କ’ଣ ହେବ ଲେଖା ବାମନତା : ଗ୍ରୋଥ୍ ହରମୋନ୍ : : ରୂପାନ୍ତରଣ :
- ଏକ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦରେ ଅକ୍ସିନ୍ର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଅ ।
- ଶୁକ୍ରାଶୟର ଲେଡ଼ିଗ୍ କୋଷରୁ କେଉଁ ହର୍ମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ ଏବଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ?