ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ । ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ କ’ଣ ? ଏଥିଯୋଗୁଁ ଆମର କି ଅସୁବିଧା ହେଉଛି ?

ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ (Biomagnification) ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଥିରେ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଉପର ସ୍ତରକୁ ଗଲାବେଳକୁ ସେମାନଙ୍କର ସାନ୍ଦ୍ରତା ବଢ଼ିଯାଏ । ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଯେ ଏହି ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଜୀବମାନଙ୍କ ଶରୀରରୁ ସହଜରେ ବାହାରି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ତନ୍ତୁରେ ଜମା ହୋଇ ରହନ୍ତି ।

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ:

1. **ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥର ପ୍ରବେଶ:** କୀଟନାଶକ, ରସାୟନିକ ସାର, କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଭଳି ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ପରିବେଶରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।
2. **ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ଜୀବ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ:** ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବମାନେ ଏହି ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ ଜଳ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।
3. **ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ:** ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ଜୀବମାନେ ଛୋଟ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଖାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ ।
4. **ସାନ୍ଦ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି:** ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ, ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥର ସାନ୍ଦ୍ରତା ବଢ଼ିଯାଏ କାରଣ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟରୁ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ ବାହାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
5. **ଶୀର୍ଷ ଭକ୍ଷକ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ:** ଶୀର୍ଷ ଭକ୍ଷକ, ଯେପରିକି ବଡ଼ ମାଛ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ, ସର୍ବାଧିକ ସାନ୍ଦ୍ରତା ସ୍ତରରେ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଜମା ହେବା ହେତୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନର ଅସୁବିଧାଃ

* ପ୍ରଜନନ ସମସ୍ୟା:
ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, କେତେକ ପକ୍ଷୀଙ୍କର ଅଣ୍ଡା ଖୋଳପା ପତଳା ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି ।
* ଅଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ ଏବଂ ରୋଗ:
ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଅଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ କରିବା ସହିତ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ମାଛ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଳଜୀବମାନଙ୍କରେ ଏହା ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ।
* ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ:
ମନୁଷ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ଶୀର୍ଷରେ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ ।

ସଂକ୍ଷେପରେ, ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ ହେଉଛି ପରିବେଶରେ ଥିବା ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଏବଂ ଏହା ପରିବେଶ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।