ହାଇଡ୍ରୋଜେନୀକରଣ କ’ଣ? ଶିଳ୍ପରେ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ କ’ଣ?

ହାଇଡ୍ରୋଜେନୀକରଣର ସଂଜ୍ଞା:

1. ଅପୃକ୍ତ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍ ଉତ୍ପ୍ରେରକର ଉପସ୍ଥିତିରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ସହିତ ଯୋଗ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ପୃକ୍ତ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍ ଦେଲେ ଏହାକୁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନୀକରଣ (Hydrogenation) କୁହାଯାଏ।
2. ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ନିକେଲ୍ କିମ୍ବା ପାଲାଡିୟମ୍ ଉତ୍ପ୍ରେରକ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଉତ୍ପ୍ରେରକ ନିଜେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ଗତି ବଢ଼ାଏ।
3. ବନସ୍ପତି ତେଲରେ ସାଧାରଣତଃ ଅପୃକ୍ତ କାର୍ବନ୍ ଶୃଙ୍ଖଳା ଥାଏ। ନିକେଲ୍ ଉତ୍ପ୍ରେରକ ସହିତ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଯୋଗ କଲେ ଏହି ତେଲ ପୃକ୍ତ ଚର୍ବିରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
4. ଶିଳ୍ପରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବନସ୍ପତି ତେଲରୁ ବନସ୍ପତି ଘିଅ କିମ୍ବା ମାର୍ଜାରିନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
5. ଏହା ତେଲକୁ ଅଧିକ ଘନ, ସ୍ଥାୟୀ ଓ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ କରେ। ବନସ୍ପତି ତେଲରେ ଅପୃକ୍ତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଥିବାବେଳେ ପଶୁ ଚର୍ବିରେ ସାଧାରଣତଃ ପୃକ୍ତ ଫ୍ୟାଟି ଏସିଡ୍ ଥାଏ।
ଏହିପରି, ହାଇଡ୍ରୋଜେନୀକରଣ ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ ବନସ୍ପତି ଘିଅ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା।