ଗୋଟିଏ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ମୋଟରର ନାମାଙ୍କିତ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର। ଏହାର ନିୟମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ ବୁଝାଅ । ମୋଟରରେ ବିଖଣ୍ଡିତ ବଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?

ବୈଦ୍ୟୁତିକ ମୋଟର
ନାମାଙ୍କିତ ଚିତ୍ରରେ N ଓ S ମେରୁ ମଧ୍ୟରେ ABCD ଆୟତାକାର କୁଣ୍ଡଳୀ, ବିଖଣ୍ଡିତ ବଳୟ P ଓ Q, ବ୍ରଶ୍ ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରି ଦେଖାଯିବ।
ନିୟମ
1. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ବହନ କରୁଥିବା ଏକ ପରିବାହକକୁ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରଖିଲେ ତାହା ଉପରେ ବଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ନିୟମ ଉପରେ ମୋଟରର କାର୍ଯ୍ୟ ଆଧାରିତ।
2. ବଳର ଦିଗ ଫ୍ଲେମିଂଙ୍କ ବାମହସ୍ତ ନିୟମଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ।
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ
3. ବ୍ୟାଟେରିରୁ ସ୍ରୋତ ବ୍ରଶ୍ ଓ ବିଖଣ୍ଡିତ ବଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ABCD କୁଣ୍ଡଳୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
4. ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ AB ଓ CD ବାହୁ ଉପରେ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଦୁଇ ବଳ ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଯୁଗ୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରି କୁଣ୍ଡଳୀକୁ ଘୁରାଏ।
5. କୁଣ୍ଡଳୀ ଅର୍ଦ୍ଧ ଘୂରିଲେ ବିଖଣ୍ଡିତ ବଳୟ ସ୍ରୋତର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ। ଫଳରେ କୁଣ୍ଡଳୀ ଉପରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଯୁଗ୍ମର ଦିଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ ଏବଂ କୁଣ୍ଡଳୀ ନିରନ୍ତର ଘୁରୁଥାଏ।
ବିଖଣ୍ଡିତ ବଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ
ବିଖଣ୍ଡିତ ବଳୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅର୍ଦ୍ଧ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପରେ କୁଣ୍ଡଳୀରେ ପ୍ରବାହିତ ସ୍ରୋତର ଦିଗକୁ ପଲଟାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା କୁଣ୍ଡଳୀ ଏକେ ଦିଗରେ ନିରନ୍ତର ଘୂରିଥାଏ। ଏହିପରି ମୋଟର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିକୁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରେ।