ଓଡ଼ିଶାରେ ଜାତୀୟ ଜାଗରଣର ବିଭିନ୍ନ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଜାତୀୟ ଜାଗରଣର କାରଣ
ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ନୂତନ ଚେତନା ଓ ଜାତୀୟ ଜାଗରଣର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

1. ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର: ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ମନୋଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଂରେଜୀ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଘଟିଲା। ଏହା ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ଓଡ଼ିଶା ଗଠନର ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସଂଗଠିତ ଜାତୀୟ ଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
2. ନ’ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ: ୧୮୬୬ ମସିହାର ନ’ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଭୟାବହତା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା ବୁଝାଇଲା। ଏହା ନୂତନ ଉତ୍ସାହ ଓ ଜାତୀୟ ଚେତନା ସୃଷ୍ଟି କଲା।
3. ମହିମାଧର୍ମ: ମହିମାଧର୍ମ ଓଡ଼ିଆ ଜନଜୀବନ ଓ ସାହିତ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା। ଭୀମଭୋଇଙ୍କ କବିତା ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ସେବା, ଜାତିପ୍ରୀତି ଓ ଆତ୍ମବଳିର ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଆଣିଥିଲା।
4. ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଜନହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ: କମିଶନର ଟି.ଇ. ରେଭେନ୍ସା ଆଳି ଓ ବାଙ୍କୀରେ ନୂତନ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପୁରୁଣା ବନ୍ଧର ମରାମତି କରାଇଥିଲେ। ବାଣିଜ୍ୟର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସହିତ ପକ୍କା ପିଚୁ ରାସ୍ତାରେ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା।
5. ସମ୍ବାଦପତ୍ର ଓ ସାହିତ୍ୟ: ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ଜନମତ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲା। ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକମାନେ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଲେଖା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
6. ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନ ଜାତୀୟ ଚେତନା ବଢ଼ାଇଥିଲା। ୧୮୮୨ ମସିହାରେ ଗଠିତ ‘ଉତ୍କଳ ସଭା’ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଉନ୍ନତି ସହ ଜାତୀୟତାବାଦର ବିକାଶ କରିଥିଲା।
7. ରାଜନୈତିକ ସଚେତନତା: ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ସଂସ୍ଥାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧି ପଠାଇ ଓଡ଼ିଆମାନେ ରାଜନୈତିକ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିଥିଲେ। କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନ ଓ ଜାତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଓଡ଼ିଆ ନେତାମାନଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜାଗରଣକୁ ଦୃଢ଼ କରିଥିଲା।
ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣରୁ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଇତିହାସ, ଐତିହ୍ୟ, ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐକ୍ୟ ପ୍ରତି ସଚେତନତା ବଢ଼ି ଜାତୀୟ ଜାଗରଣ ଦୃଢ଼ ହୋଇଥିଲା।