ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 3
ଟିପ୍ପଣୀ ଦିଆ । ସଂସକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ
ସଂସକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜଳ ପରିବହନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ, ଉଦ୍ଭିଦର ଜାଇଲେମ୍ ନଳୀରେ ଜଳ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହିତ ଲାଗି ରହିଥାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସଂସକ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସଂସକ୍ତି ବଳ ଜଳର ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସ୍ତମ୍ଭ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯାହା ମୂଳରୁ ପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥାଏ।
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦ୍ଧତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ:
1. ଉତ୍ସ୍ୱେଦନ (Transpiration): ପତ୍ରରୁ ଜଳ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଟାଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ଟାଣ ଜାଇଲେମ୍ ନଳୀରେ ଥିବା ଜଳ ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଉପରକୁ ଟାଣିଥାଏ।
2. ସଂସକ୍ତି (Cohesion): ଜଳ ଅଣୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ବଳ (ସଂସକ୍ତି) ଜଳ ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ। ଫଳରେ ଜଳ ଏକାଠି ହୋଇ ଉପରକୁ ଗତି କରେ।
3. ସଂଲଗ୍ନତା (Adhesion): ଜଳ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ଜାଇଲେମ୍ ନଳୀର କାନ୍ଥରେ ଲାଗି ରହିଥାନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଉପରକୁ ଉଠିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
4. ମୂଳରୁ ଜଳର ପ୍ରବେଶ: ମୂଳରୁ ଜଳ ଜାଇଲେମ୍ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ଏହି ସ୍ତମ୍ଭ ସହିତ ମିଶିଯାଏ ଏବଂ ଉପରକୁ ଜଳର ଗତି ଅବିରତ ରହେ।
ସଂସକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଖାତିର ନକରି ଜଳ ପରିବହନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଜଳର ଅଣୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଆକର୍ଷଣ ବଳକୁ ଉପଯୋଗ କରିଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକ ପରିବେଶରୁ ଜଳ ଶୋଷଣ କରି ନିଜର ଜୀବନଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଏହା ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ କୃଷି ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣା।
ଏହି ତତ୍ତ୍ୱର ବ୍ୟବହାରିକ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
* ଉଚ୍ଚ ଗଛରେ ଜଳ ପରିବହନ:
ସଂସକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ ଉଚ୍ଚ ଗଛମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଜଳ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
* କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉପଯୋଗୀ:
ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝି କୃଷକମାନେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ଯେ କିପରି ଜଳସେଚନ କଲେ ଉଦ୍ଭିଦ ଭଲ ଭାବରେ ବଢ଼ିପାରିବ ଏବଂ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗଛ ଶୁଖିଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।
* ଉଦ୍ଭିଦର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଜରୁରୀ:
ସଂସକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, କାରଣ ଜଳର ଅଭାବ ହେଲେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ ଶୁଖିଯାଏ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ରକ୍ତଚାପ କ’ଣ? ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କର।
- କପାଟିକା (Valve) ର କାର୍ଯ୍ୟ କଣ? ଏହା ରକ୍ତ ପ୍ରବାହରେ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ?
- ଉତ୍ସ୍ୱେଦନଜନିତ ଆକର୍ଷଣ (Transpiration pull) କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
- ରକ୍ତଚାପ (Blood Pressure) କଣ? ଏହା କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ?
- ଏଣ୍ଟିବଡ଼ି (Antibody) ର ବିଶେଷତ୍ୱ କଣ?