ତୁମେମାନେ ଦେଖିଥିବ ମଳିନ ପଡ଼ିଥିବା ତମ୍ବା ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲେମ୍ବୁ ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ରସ ଦ୍ୱାରା ସଫା କରାଯାଏ । କାହିଁକି ଏହି ଖଟାଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସଫା କରିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ? ବୁଝାଅ

ତମ୍ବା ପାତ୍ରର ଉପରିଭାଗରେ ବାୟୁ, ଆର୍ଦ୍ରତା ଓ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍‌ର ପ୍ରଭାବରେ ତମ୍ବାର ଅକ୍ସାଇଡ୍ କିମ୍ବା କାର୍ବୋନେଟ୍‌ର ଏକ ମଳିନ ସ୍ତର ଗଠିତ ହୁଏ।
1. ଲେମ୍ବୁ ରସରେ ସିଟ୍ରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଏବଂ ତେନ୍ତୁଳି ରସରେ ଟାର୍ଟାରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ବଳ ଅମ୍ଳୀୟ ପଦାର୍ଥ।
2. ଏହି ଅମ୍ଳଗୁଡ଼ିକ ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଜମିଥିବା ତମ୍ବା ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଓ ତମ୍ବା କାର୍ବୋନେଟ୍ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରନ୍ତି।
3. ଅମ୍ଳ ଓ ଧାତବ ଅକ୍ସାଇଡ୍‌ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ତମ୍ବା ଲବଣ ଓ ଜଳ ଗଠିତ ହୁଏ।
ଅମ୍ଳ + ତମ୍ବା ଅକ୍ସାଇଡ୍ -> ତମ୍ବା ଲବଣ + ଜଳ
4. ତମ୍ବା କାର୍ବୋନେଟ୍ ଅମ୍ଳ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ ତମ୍ବା ଲବଣ, ଜଳ ଓ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ଗଠିତ ହୁଏ।
ଅମ୍ଳ + ତମ୍ବା କାର୍ବୋନେଟ୍ -> ତମ୍ବା ଲବଣ + ଜଳ + କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍
5. ଏହି ତମ୍ବା ଲବଣଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଳୀୟ ରସରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇଯାଏ।
6. ପାତ୍ରକୁ ଘଷିବା ସମୟରେ ମଳିନ ସ୍ତର ଢିଲା ହୋଇ ରସ ସହିତ ହଟିଯାଏ।
7. ମଳିନ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଓ କାର୍ବୋନେଟ୍ ସ୍ତର ହଟିଗଲେ ତମ୍ବାର ମୂଳ ଚମକଦାର ପୃଷ୍ଠ ପୁନର୍ବାର ଦେଖାଯାଏ।
ତେଣୁ ଲେମ୍ବୁ ଓ ତେନ୍ତୁଳିର ଖଟା ରସ ତମ୍ବାର ମଳିନ ସ୍ତରକୁ ରାସାୟନିକ ଭାବେ ଦ୍ରବଣୀୟ କରି ପାତ୍ରକୁ ସଫା କରେ।