ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର ଗଠନ ଏବଂ ଏଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହେଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ହର୍ମୋନ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କର।

ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର ଗଠନ

ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ ପାକସ୍ଥଳୀର ଠିକ୍ ତଳକୁ ଗ୍ରହଣୀଫାସ (Duodenal loop) ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଗ୍ରନ୍ଥି, କାରଣ ଏଥିରୁ ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଓ ହର୍ମୋନ୍ ଉଭୟ କ୍ଷରିତ ହୁଏ।

1. ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର ହର୍ମୋନ୍ କ୍ଷରଣକାରୀ ଅଂଶକୁ ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗରହାନ୍ସ୍ (Islets of Langerhans) କୁହାଯାଏ।

2. ଏହି ଅଂଶରେ ଆଲ୍ଫା-କୋଷ, ବିଟା-କୋଷ ଓ ଡେଲ୍ଟା-କୋଷ ପରି ସ୍ରାବୀକୋଷ ରହିଛି।

ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର ହର୍ମୋନ୍ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ

1. ଗ୍ଲୁକାଗନ୍: ଏହା ଆଲ୍ଫା-କୋଷରୁ କ୍ଷରିତ ହୁଏ। ଏହା ରକ୍ତରେ ଶକରା ବା ଗ୍ଲୁକୋଜ୍‌ର ପରିମାଣ ବଢ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

2. ଇନ୍ସୁଲିନ୍: ଏହା ବିଟା-କୋଷରୁ କ୍ଷରିତ ହୁଏ। ଇନ୍ସୁଲିନ୍ ଶରୀରରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍‌ର ପରିମାଣ ସ୍ଥିର ରଖେ। ଏହାର ଅଭାବ ହେଲେ ରକ୍ତରେ ଶକରା ବଢ଼ି ମଧୁମେହ ରୋଗ ହୁଏ।

3. ସୋମାଟୋଷ୍ଟାଟିନ୍: ଏହା ଡେଲ୍ଟା-କୋଷରୁ କ୍ଷରିତ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହର୍ମୋନ୍‌ମାନଙ୍କର କ୍ଷରଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।

ଏହିପରି, ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର ହର୍ମୋନ୍‌ମାନେ ରକ୍ତରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍‌ର ସମତୁଳନ ରକ୍ଷା କରି ଶରୀରର ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲୁ ରଖନ୍ତି।