ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 3
କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ପ୍ଲାଟିନମ, ସୁନା ଏବଂ ରୂପା ଗହଣା ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
ପ୍ଲାଟିନମ୍, ସୁନା ଓ ରୂପା ଗହଣା ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, କାରଣ ଏହି ଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ଗହଣା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
1. ଏଗୁଡ଼ିକ ସକ୍ରିୟତା ଅନୁକ୍ରମର ନିମ୍ନଭାଗରେ ଥିବା କମ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଧାତୁ। ତେଣୁ ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ସହ ସହଜରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
2. ସେମାନେ ସହଜରେ ଅକ୍ସିକରଣ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଗହଣାର ଚମକ ଓ ରଙ୍ଗ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥାଏ।
3. ଏହି ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ନମନୀୟ (malleable)। ତେଣୁ ପିଟି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପତଳା ପତ୍ରରେ ପରିଣତ କରାଯାଇପାରେ।
4. ଏଗୁଡ଼ିକ ତନ୍ୟ (ductile) ମଧ୍ୟ ଅଟନ୍ତି। ତେଣୁ ଟାଣି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତାର ତିଆରି କରି ଜଟିଳ ଆକୃତିର ଗହଣା ତିଆରି କରାଯାଏ।
5. ସୁନା ଓ ରୂପାର ଆକର୍ଷଣୀୟ ଧାତବୀୟ ଚମକ ଥାଏ, ଯାହା ଗହଣାକୁ ସୁନ୍ଦର କରେ। ପ୍ଲାଟିନମ୍ ମଧ୍ୟ ଚମକଦାର ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ।
6. ବିଶୁଦ୍ଧ ସୁନା 24 କ୍ୟାରେଟ୍ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନରମ। ତେଣୁ ଏଥିରେ ରୂପା କିମ୍ବା ତମ୍ବା ମିଶାଇ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଯାଏ।
7. ଭାରତରେ ସାଧାରଣତଃ 22 କ୍ୟାରେଟ୍ ସୁନା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ; ଏଥିରେ 22 ଭାଗ ସୁନା ସହ 2 ଭାଗ ତମ୍ବା କିମ୍ବା ରୂପା ମିଶାଯାଏ।
ଏହି କାରଣରୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ, ଚମକଦାର ଓ ସୁନ୍ଦର ଗହଣା ତିଆରି ପାଇଁ ଏହି ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ଉପଯୋଗୀ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ସୋଡ଼ିୟମ୍ ପରମାଣୁର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସରେ କେତୋଟି ପ୍ରୋଟନ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା କ୍ଲୋରିନ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କିପରି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ହରାଇଥାଏ?
- ଖଣିଜ ଏବଂ ଧାତୁପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ଧାତୁର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ କେଉଁ?
- କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ଯଦିଓ ଏଲୁମିନିୟମ୍ ଏକ ଉଚ୍ଚ କ୍ରିୟାଶୀଳ ମୌଳିକ, ତଥାପି ଏହାକୁ ରୋଷେଇ ବାସନକୁସନ ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
- ସୋଡ଼ିୟମ୍ ଏବଂ କ୍ଲୋରିନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
- ଧାତୁ ଏବଂ ଅଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ରାସାୟନିକ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ