ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ। ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗର୍ହାନସ୍ କେଉଁଠି ଥାଏ ? ଏହାର କୋଷଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖା

ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗରହାନ୍ସ୍ (Islets of Langerhans) ହେଉଛି ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟରେ ଥିବା କୋଷଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ। ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଗ୍ରନ୍ଥି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଏନଜାଇମ୍ ଏବଂ ହର୍ମୋନ୍ ଉଭୟ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗରହାନ୍ସ୍ ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଅଂଶ ଅଟେ, ଯାହା ହର୍ମୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରି ରକ୍ତରେ ନିଷ୍କାସିତ କରେ।

ଏହି ଆଇଲେଟ୍ସରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରି ପ୍ରକାରର କୋଷ ଦେଖାଯାନ୍ତି:

୧. ଆଲ୍‌ଫା କୋଷ (Alpha cells): ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ଲୁକାଗନ୍ (Glucagon) ନାମକ ହର୍ମୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ଗ୍ଲୁକାଗନ୍ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତର ବଢ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା କମିଯାଏ, ଗ୍ଲୁକାଗନ୍ ଲିଭରକୁ ସଞ୍ଚିତ ଗ୍ଲାଇକୋଜେନ୍‌କୁ ଗ୍ଲୁକୋଜରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ଯାହା ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତରକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ।

୨. ବିଟା କୋଷ (Beta cells): ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଇନ୍ସୁଲିନ୍ (Insulin) ନାମକ ହର୍ମୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ଇନ୍ସୁଲିନ୍ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତରକୁ କମାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ଗ୍ଲୁକୋଜ୍କୁ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଭିତରକୁ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଲିଭର ଓ ମାଂସପେଶୀରେ ଗ୍ଲାଇକୋଜେନ୍ ଭାବରେ ସଞ୍ଚିତ ହେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।

୩. ଡେଲ୍ଟା କୋଷ (Delta cells): ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ସୋମାଟୋଷ୍ଟାଟିନ୍ (Somatostatin) ନାମକ ହର୍ମୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ସୋମାଟୋଷ୍ଟାଟିନ୍ ଗ୍ଲୁକାଗନ୍ ଏବଂ ଇନ୍ସୁଲିନ୍ ସହିତ ଅନ୍ୟ ହର୍ମୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକର କ୍ଷରଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ।

୪. ପିପି କୋଷ (PP cells): ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ପାଙ୍କ୍ରିଆଟିକ୍ ପଲିପେପ୍ଟାଇଡ୍ (Pancreatic Polypeptide) ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର କ୍ଷରଣ ଏବଂ ପାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ।

ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗରହାନ୍ସ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। ଯଦି ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାମ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ମଧୁମେହ (Diabetes) ଭଳି ରୋଗ ହୋଇପାରେ। ମଧୁମେହ ରୋଗରେ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତର ବଢ଼ିଯାଏ, ଯାହା ଶରୀରର ଅନେକ ଅଙ୍ଗକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ।

ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗରହାନ୍ସ୍ ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟରେ ଥିବା କୋଷଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଷ୍ଠୀ, ଯାହା ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଶରୀରର ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ।