ଅଧ୍ୟୟନ › Class 10 · ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ · ଅଧ୍ୟାୟ 8
ବୁଝାଅ । ତାରର ପ୍ରତିରୋଧ କିଭଳି ଭାବେ ତା’ର ପ୍ରସ୍ଥୁଚ୍ଛେଦ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଉପରେ ନିଭର କରେ ?
ତାରର ପ୍ରତିରୋଧ ତାହାର ପ୍ରସ୍ଥଚ୍ଛେଦ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ସହ ପ୍ରତିଲୋମାନୁପାତୀ ଅଟେ। ଏହି ସମ୍ପର୍କ ବୁଝିବା ପାଇଁ ତାରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ପଦାର୍ଥ ଓ ତାପମାତ୍ରାକୁ ସ୍ଥିର ରଖାଯାଏ।
1. ତାରର ପ୍ରସ୍ଥଚ୍ଛେଦ କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ A ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧକୁ R ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ।
2. ପରୀକ୍ଷାରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରକ ସମାନ ଥିଲେ ପ୍ରତିରୋଧ Aର ବିପରୀତ ଭାବେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
3. ଗଣିତୀୟ ଭାବେ,
R ∝ 1/A
4. ତେଣୁ ପ୍ରସ୍ଥଚ୍ଛେଦ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବଢ଼ିଲେ ତାର ମଧ୍ୟରେ ଚାର୍ଜ ପ୍ରବାହ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ଥାନ ମିଳେ ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧ କମିଯାଏ।
5. ପ୍ରସ୍ଥଚ୍ଛେଦ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କମିଲେ ଚାର୍ଜ ପ୍ରବାହର ପଥ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧ ବଢ଼ିଯାଏ।
6. ଦୈର୍ଘ୍ୟ l ଓ ପ୍ରତିରୋଧିତା ρକୁ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କଲେ,
R ∝ l/A
7. ସମାନୁପାତ ସ୍ଥିରାଙ୍କ ρ ହେଲେ,
R = ρl/A
8. ଏଠାରେ ρ ହେଉଛି ପଦାର୍ଥର ପ୍ରତିରୋଧିତା ଏବଂ ଏହାର SI ଏକକ Ωm।
ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ସମାନ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ସମାନ ପଦାର୍ଥର ଦୁଇଟି ତାର ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାର ପ୍ରସ୍ଥଚ୍ଛେଦ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଅଧିକ, ତାହାର ପ୍ରତିରୋଧ କମ୍ ହେବ।
ଅତଏବ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କାରକ ସ୍ଥିର ଥିଲେ ପ୍ରତିରୋଧ ପ୍ରସ୍ଥଚ୍ଛେଦ କ୍ଷେତ୍ରଫଳର ପ୍ରତିଲୋମାନୁପାତୀ ଅଟେ।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- ବିଭବାନ୍ତର (V) କଣ ଏବଂ ଏହାର ଏସ୍ଆଇ ଏକକ କ'ଣ?
- ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପାୱାର ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝାନ୍ତୁ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ଏକକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ।
- ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ (Electric Current) କହିଲେ କଣ ବୁଝାଏ?
- ଫ୍ୟୁଜ୍ (Fuse) କିପରି ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥର ସୁରକ୍ଷା କରେ?
- ୨୨୦V ଲାଇନ୍ରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ହିଟରରେ ଦୁଇଟି 24Ω ପ୍ରତିରୋଧ ବିଶିଷ୍ଟ ତାର କୁଣ୍ଡଳୀ ଅଛି । କୁଣ୍ଡଳୀ ଦୁଇଟିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା, ଶୃଙ୍ଖଳିତରେ ଓ ସମାନ୍ତର…