ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଆ । ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣରେ ସୌରଶକ୍ତି କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ ?

ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ଏକ ଜଟିଳ ଜୈବ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ, ଯାହା ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ କେତେକ ଜୀବାଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକ ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଜଳ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (Carbon Dioxide)ରୁ ଶର୍କରା (ଗ୍ଲୁକୋଜ୍) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ବାହାର କରନ୍ତି । ଏହି ଶର୍କରା ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇଥାଏ ।

ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣର ମୁଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

୧. ଆଲୋକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Light-dependent Reactions): ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଥାଇଲାକଏଡ୍ (Thylakoid) ଝିଲ୍ଲିରେ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ (Chlorophyll) ଆଲୋକ ଶକ୍ତିକୁ ଅବଶୋଷଣ କରିଥାଏ । ଏହି ଶକ୍ତି ଜଳ ଅଣୁକୁ ଭାଙ୍ଗି ଅମ୍ଳଜାନ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଆୟନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ପରିବହନ ଶୃଙ୍ଖଳ (Electron Transport Chain) ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରନ୍ତି, ଯାହା ATP (Adenosine Triphosphate) ଏବଂ NADPH ଭଳି ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷିତ ଅଣୁ ତିଆରି କରିଥାଏ ।

୨. ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବା କେଲ୍‌ଭିନ୍ ଚକ୍ର (Light-independent Reactions or Calvin Cycle): ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋମା (Stroma)ରେ ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ, ATP ଏବଂ NADPHରୁ ମିଳିଥିବା ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ଶର୍କରାରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ । ଏହି ଚକ୍ରରେ, ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ପ୍ରଥମେ RuBP (Ribulose-1,5-bisphosphate) ସହିତ ମିଶି ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ୬-କାର୍ବନ ଯୌଗିକ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଇଟି ୩-କାର୍ବନ ଅଣୁ (3-PGA) ତିଆରି କରେ । ଏହି ୩-PGA ପରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭଳି ଶର୍କରାରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୌରଶକ୍ତି ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ଏହାର ବ୍ୟବହାରିକ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

* <b>ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ:</b> ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ହେଉଛି ପୃଥିବୀରେ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନର ମୂଳ ଆଧାର। ସମସ୍ତ ଫସଲ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଅଟେ।
* <b>ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ:</b> ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହି ଅମ୍ଳଜାନ ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କର ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ।
* <b>ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ:</b> ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, ଯାହା ଗ୍ଲୋବାଲ ୱାର୍ମିଙ୍ଗ୍ (Global Warming)କୁ କମ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ଶର୍କରାରେ ପରିଣତ କରିବା ସହିତ ଅମ୍ଳଜାନ ମୁକ୍ତ କରି ପରିବେଶକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ରଖନ୍ତି।

ଏହିପରି ଭାବରେ, ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପୃଥିବୀର ପରିବେଶ ଏବଂ ଜୀବନ ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ।